Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου: Ὁ Πρωτοψάλτης Σωτήρης Τάττης

Ὁμιλία στήν τιμητική ἐκδήλωση γιά τόν Σωτήρη Τάττη πού διοργάνωσε στά Ἰωάννινα ἡ Ἑταιρεία Ἠπειρωτικῶν Μελετῶν (28-12-2016).
*

Καλοῦμαι μέ τήν σημερινή ἐκδήλωση νά ὁμιλήσω γιά τόν Πρωτοψάλτη τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἰωαννίνων Σωτήριο Τάττη, ἤ ὅπως τόν γνωρίσαμε ἐμεῖς οἱ παλαιοί Γιαννιῶτες, τόν Σωτήρη.

Μιλώντας γιά τόν ἄνθρωπο καί Πρωτοψάλτη Σωτήρη Τάττη ἀναγκαστικά θά ἐπιστρέψω στό παρελθόν καί θά καταθέσω τίς ἀναμνήσεις μου ἀπό τόν σημαντικό αὐτόν Ἱεροψάλτη. Δέν θέλω νά παρεξηγηθῶ γιά τήν ἀναδρομή αὐτή, γιατί ἀφ’ ἑνός μέν κάπως ἔτσι παρουσιάζονται αὐτές οἱ προσωπικότητες τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας ζωῆς, μέσα δηλαδή ἀπό τά δικά μας βιώματα, ἀφ’ ἑτέρου δέ συνηθίζω νά ὁμιλῶ γιά πράγματα καί ἀνθρώπους πού ἀγαπῶ, δηλαδή πρῶτα ἀγαπῶ τό θέμα ἤ τόν ἄνθρωπο καί ἔπειτα ἀρχίζω νά ὁμιλῶ καί νά γράφω γι’ αὐτά.

Ὁ Πρωτοψάλτης Σωτήριος Τάττης ἦταν μιά σημαντική μορφή τῆς ἐκκλησιαστικῆς καί κοινωνικῆς ζωῆς τῆς Πόλεως τῶν Ἰωαννίνων. Αὐτό, γιατί ὡς Πρωτοψάλτης τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ γνώρισε ὅλες τίς μεγάλες ἐκκλησιαστικές στιγμές τῆς Πόλεως, γνώρισε τούς Μητροπολίτες πού πέρασαν αὐτά τά χρόνια, μάλιστα δύο ἀπό αὐτούς ἐκλέχθηκαν Ἀρχιεπίσκοποι Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος, ὅπως ὁ Σπυρίδων Βλάχος καί ὁ Σεραφείμ Τίκας, καί τούς διακόνησε ὡς Πρωτοψάλτης κατά τήν θεία Λειτουργία, ἔψαλε σέ ὑποδοχές Πατριαρχῶν καί Ἀρχιεπισκόπων, Βασιλέων καί Προέδρων τῆς Δημοκρατίας, Πρωθυπουργῶν καί ἄλλων ἐπισήμων. Πάντοτε ἦταν σεμνός, μεγαλοπρεπής, γνώστης τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς καί μεταδοτικός τῆς γνώσης του αὐτῆς σέ ἄλλους πού ἐνδιαφέρονταν γιά αὐτήν.

Συγχρόνως, ὁ Σωτήρης Τάττης ὑπηρετοῦσε καί τήν Θέμιδα, ὡς δικαστικός γραμματεύς, μέ τήν εὐγένεια, καί τήν καλωσύνη πού τόν διέκρινε. Στό ἀναλόγι ἦταν σοβαρός καί στήν κοινωνική του ζωή ἦταν γλυκύς, χαμογελαστός, καί εὐγενέστατος. Στόν χῶρο τῆς οἰκογενείας του γνωρίζουν οἱ δικοί του ἄνθρωποι, ἀλλά σίγουρα καί ἐκεῖ ἐξέπεμπε τά ἴδια γνωρίσματα.

Θά χωρίσω τό θέμα μου σέ τρεῖς ἑνότητες, πρῶτον θά ὁμιλήσω γιά τήν ψαλτική του ἱκανότητα, μέσα ἀπό προσωπικές μου ἀναμνήσεις, δεύτερον θά σκιαγραφήσω τόν Σωτήρη μέσα ἀπό τόν δεκάλογο τοῦ ἄγραφου τυπικοῦ τῆς Ἐκκλησίας μας γιά τό «ὁποῖον δεῖ εἶναι τόν ἱεροψάλτην», καί τρίτον θά παρουσιάσω τό πῶς ὁ ἅγιος Παΐσιος  ὁμιλοῦσε γιά τήν ἐκκλησιαστική ψαλτική.

1. Οἱ ἀναμνήσεις μου ἀπό τόν Σωτήρη Τάττη

Ὅπως γνωρίζουν οἱ παλαιότεροι συμπατριῶτες μου μεγάλωσα στόν Ἱερό Ναό τῆς Ἁγίας Μαρίνας, ὅπου πήγαινα ἀπό μικρό παιδί στό Ἱερό Βῆμα, ντυνόμουν ὡς «παπαδάκι» καί στήν συνέχεια, καθώς μεγάλωνα, ἀνέβαινα στό ἀναλόγιο, τό ψαλτήρι τοῦ Ναοῦ. Ἱεροψάλτες τήν ἐποχή ἐκείνη ἦταν στό μέν δεξιό ἀναλόγι ὁ Βασίλειος Καμενόπουλος, στό δέ ἀριστερό ὁ Αὐγερινός καί κάποιο χρονικό διάστημα ὁ Βασίλης, ὁ Τυφλός. Καί τά δύο ἀναλόγια συγκέντρωναν πολλά παιδιά καί στήν πραγματικότητα συναγωνιζόμασταν γιά τό ποιά χορωδία θά ἀνταποκριθῆ καλύτερα στίς μουσικές ἀπαιτήσεις τοῦ ἐκκλησιάσματος. Ἐφημέριοι τοῦ Ναοῦ ἦταν ὁ παπα-Μάρκος καί ὁ Παπα-Στράτος, εὐγενεῖς καί καλωσυνᾶτοι Κληρικοί.

Τά μουσικά μου ἀκούσματα ἦταν ὅλα παραδοσιακά. Οἱ δύο ἱεροψάλτες ἔψαλαν ἀπό τόν Μουσικό Πανδέκτη τῆς «Ζωῆς». Τά «Χερουβικά» πού ψάλλονταν ἦταν τοῦ Φωκαέως, τά λειτουργικά ἦταν μουσικά κομμάτια τοῦ Κανελίδου καί τοῦ Σακελλαρίδου. Μέ ἐντυπωσίαζαν τά «Ἄξιον ἐστίν», τοῦ ἀνωνύμου σέ πλάγιο δεύτερο, τοῦ Φωκαέως σέ βαρύ ἐναρμόνιο καί τοῦ Ἀναστασίου τοῦ ἐκ Πάρλας σέ πλάγιο τοῦ τετάρτου. Στό κοινωνικό, ἄν δέν εἶχε μνημόσυνο, ψάλλαμε τούς ψαλμούς τοῦ Δαυίδ, πού μοῦ ἔκαναν ἰδιαίτερη ἐντύπωση, μεταξύ τῶν ὁποίων ἦταν οἱ πολυέλαιοι  «Λόγον ἀγαθόν», καί «Δοῦλοι, Κύριον».

Γιά νά ψάλη κανείς καί νά ἀποδώση τά τροπάρια πρέπει νά ἔχει εὐλάβεια. Ἤδη τά τροπάρια εἶναι γραμμένα μέ εὐλάβεια, ὁπότε καί ἡ μουσική ἐπένδυση πρέπει νά ἔχει τό ἴδιο πνευματικό χρῶμα.

Καθώς μεγάλωνα, κατά τίς Γυμνασιακές καί φοιτητικές μου σπουδές καί κατά τίς μεγάλες ἑορτές καί στήν συνέχεια πιό τακτικά, ἐκκλησιαζόμουν στόν Μητροπολιτικό Ναό τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου, γιατί ἤθελα νά παρευρίσκομαι στίς ἀρχιερατικές θεῖες Λειτουργίες καί τίς ἀρχιερατικές ἱερές ἀκολουθίες, καί ἐκεῖ ἀνέβαινα στό ἀναλόγιο τοῦ δεξιοῦ χοροῦ, ὅπου ἔψελνε ὁ Σωτήρης Τάττης.

Αἰσθανόμουν τότε σάν νά ἀνέβηκα μιά βαθμίδα ὑψηλότερη στήν ἐκκλησιαστική μουσική. Ὁ Σωτήρης ἔψελνε κατά τόν Ὄρθρο καί τήν θεία Λειτουργία, ἀπό τά μουσικά βιβλία τοῦ Ἀθανασίου Καραμάνη. Τά «Χερουβικά» καί τά «λειτουργικά» προέρχονταν ἀπό πιό σύγχρονους μεγάλους ἱεροψάλτες, κυρίως τόν Πρίγγο καί τόν Καραμάνη. Τήν Μεγάλη Ἑβδομάδα ἔψελνε ἀπό τίς μουσικές συνθέσεις τοῦ Γεωργίου Ραιδεστηνοῦ, ὁ ὁποῖος, ὅπως ἔλεγε ἀπό τήν μακρά του πείρα, συνέθεσε μέ τόν καλύτερο τρόπο τά τροπάρια τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος. Ἀργότερα παρατήρησα ὅτι ὁ Πρίγγος καί ἄλλοι εἶχαν ὡς βάση γιά τίς μουσικές συνθέσεις τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος τόν Γεώργιο Ραιδεστηνό.

Ὡς φοιτητής στήν Θεσσαλονίκη εἶχα διδάσκαλο στήν Θεολογική Σχολή τόν Χαρίλαο Ταλιαδῶρο, καί ἀνέβαινα στό δεξιό ἀναλόγιο τοῦ Καθεδρικοῦ Ναοῦ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας. Πήγαινα, ὅμως, κατά καιρούς καί σέ ἄλλους Ἱερούς Ναούς, κυρίως στόν Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό ὅπου ἔψελνε ὁ Ἀθανάσιος Καραμάνης καί στόν Ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Δημητρίου πού ἔψελνε ὁ Χρύσανθος Θεοδοσόπουλος. Καθένας ἀπό αὐτούς εἶχε τίς δικές του μουσικές συνθέσεις, τά δικά του φωνητικά χαρίσματα καί τόν δικό του τρόπο νά ψάλλη. Κυρίως, ὅμως, εἰσῆλθα στήν μουσική ἀτμόσφαιρα τοῦ Χαρίλαου Ταλιαδώρου.

Ἀργότερα, ὅταν ὑπηρετοῦσα στήν Ἱερά Ἀρχιεπισκοπή Ἀθηνῶν, εἰσήχθην στήν ἀτμόσφαιρα τοῦ Κωνσταντινουπολίτικου ὕφους, ὅπως τό ἐξέφραζαν οἱ μαθητές τοῦ Θρασύβουλου Στανίτσα.

Ὁ Σωτήριος Τάττης, ὅπως εἶπα προηγουμένως, ἔψελνε τά ἴδια μουσικά κομμάτια, κυρίως τοῦ Πρίγγου καί τοῦ Καραμάνη, ἀλλά ἡ ἀπόδοσή τους ἦταν διαφορετική. Νομίζω ὅτι ὁ κάθε ἱεροψάλτης ἔχει τόν δικό του τρόπο στό ψάλσιμο, μέσα ἀπό αὐτό βγαίνει ὁ ἐσωτερικός του κόσμος, καί ὁ τρόπος αὐτός συνδέεται καί μέ τό φωνητικό του χάρισμα, ἄν εἶναι βαθύτονος ἤ ὑψίφωνος, ἄν εἶναι κατανυκτικός ἤ μεγαλοπρεπής. Ὁ Σωτήρης ψάλλοντας τά ἴδια μουσικά κομμάτια τά ἐπένδυε μέ τήν προφορική μουσική παράδοση μέ τήν ὁποία μεγάλωσε. Πραγματικά παρατηρεῖται μιά ἰδιαίτερη ἀπόδοση σέ κάθε τόπο ἡ ὁποία μεταδίδεται ἀπό τόν δάσκαλο στόν μαθητή.

Θυμᾶμαι ὅτι ὅταν ὡς φοιτητής τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς πήγαινα στό Ἅγιο Ὄρος καί προσπαθοῦσα στά μικρά ἐκκλησάκια νά συμψάλω μέ παλαιούς ἁγιορεῖτες τά Χερουβικά τοῦ Φωκαέως δέν μποροῦσα νά παρακολουθήσω καλά, γιατί τά εἶχα ἀκούσει διαφορετικά ἀπό τούς κοσμικούς ἱεροψάλτες, καί ἔτσι παρακολουθώντας τήν ἐκτέλεση τοῦ ὕμνου ἔβλεπα ὅτι ἔβαζαν τήν δική τους προφορική παράδοση, τήν ἰδιαίτερη ἑρμηνευτική ἀπόδοση. Ἔτσι, καταλάβαινα τήν διαφορά πού ὑπάρχει σέ κάθε ἱεροψάλτη, ἀνάλογα μέ τήν προφορική παράδοση πού εἶχε παραλάβει ἀπό τόν δάσκαλο του, ἤ τήν παράδοση τοῦ τόπου ἤ τήν δική του πνευματική κατάσταση. Μέ αὐτήν τήν ἑρμηνεία, διακρίνεται τό Κωνσταντινοπολίτικο ὕφος, ἀπό τό Σμυρναίϊκο, τό Καρυωτικό στό Ἅγιον Ὄρος, ἀπό ἐκεῖνο πού ψάλλεται στά κοινόβια ἤ τήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους.

Ἦταν ἕνας εὐσεβής Χριστιανός, ἕνας ἐκκλησιαστικός ἄνθρωπος, πού ζοῦσε τήν λατρεία τῆς Ἐκκλησίας, τήν εἶχε χωνέψει ἐσωτερικά καί τήν ἐξέφραζε μέ ἕναν ἐκπληκτικό τρόπο.

Ἰσχύει στήν ἐκκλησιαστική μας μουσική αὐτό πού ἰσχύει καί στήν προφορά τοῦ λόγου, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν. Ἐνῶ ὅλοι ὁμιλοῦν τήν ἴδια ἐθνική γλώσσα, ἐν τούτοις ἡ προφορά διαφέρει ἀπό τόπο σέ τόπο, ἀνάλογα μέ τήν τοπική παράδοση, πού συνδέεται μέ τίς κλιματολογικές συνθῆκες, ἀλλά ἀκόμη καί μέ γενικότερη κοινωνική παράδοση, δηλαδή τίς δυσκολίες καί εὐκολίες, τόν πόνο καί τήν ταλαιπωρία τῶν ἀνθρώπων τῆς περιοχῆς. Αὐτή ἡ διαφορά φαίνεται καί στά δημοτικά τραγούδια κάθε τόπου.

Αὐτό τό συναντᾶμε καί στήν ἐκκλησιαστική μας μουσική παράδοση. Ἄκουγα τά ἴδια μουσικά κομμάτια ἀπό τούς μεγάλους Πρωτοψάλτες τῆς Θεσσαλονίκης, ὅταν ὅμως τά ἄκουγα ἀπό τήν φωνή τοῦ Σωτήρη Τάττη ἦταν διαφορετικά. Ὁ τρόπος τῆς ψαλμωδίας τοῦ Σωτήρη ἀνταποκρινόταν περισσότερο στήν ψυχική μου κατάσταση. Μεγάλο ὄντως σχολεῖο ἡ ἐκκλησιαστική μας παράδοση!

Ἔδωσα σέ κάποιον πού ἀσχολεῖται μέ τήν ἐκκλησιαστική μας μουσική νά ἀκούση τήν ψαλμωδία τοῦ Σωτήρη καί τόν παρακάλεσα νά μοῦ πῆ τίς ἀπόψεις του. Καταγράφω τίς παρατηρήσεις του.

«Οἱ μουσικές φράσεις τῆς ψαλμωδίας του εἶναι ἁπλές στήν μελωδία (χωρίς "ἀναλύσεις"), ἀλλά τά περάσματα ἀπό τήν μία νότα στήν ἄλλη γίνονται μέ πολύ μελωδικότητα καί πολύ λεπτομέρεια. Οἱ φράσεις χρωματίζονται γιά νά ἀποδίδουν τό νόημα, ἀλλά αὐτό γίνεται χωρίς ὑπερβολές, καί πολλές φορές αὐτός ὁ χρωματισμός εἶναι ἀνεπαίσθητος. Τά περάσματα ἀπό τήν "στηθική" (φυσική) στήν "κεφαλική" (ψεύτικη) φωνή γίνονται φυσικά, χωρίς νά τό ἀντιλαμβάνεται ὁ ἀκροατής. Αὐτό δηλώνει μιά ἄριστη φωνητική τεχνική.

Ὁ ρυθμός τῆς ψαλμωδίας του εἶναι χτυπητός, ἡγεμονικός πού ἀλλάζει ἀνάλογα μέ τό εἶδος τοῦ τροπαρίου, ἄν δηλαδή εἶναι εἱρμολογικό, στιχηραρικό ἤ παπαδικό, καί τήν στιγμή τῆς ἀκολουθίας.

Τό ψάλσιμό του εἶναι ἀνεπιτήδευτο, στρωτό, χωρίς πετάγματα καί ἀκροβατισμούς, μέ μιά πολύ εὐγενική ἐκφραστικότητα.

Γενικά, ὁ Σωτήρης Τάττης ἔχει μουσικά πατήματα καί φράσεις "Πατριαρχικές", ἀλλά μέ ἕνα Σμυρναίϊκο ἄρωμα. Εἶναι ἕνας ψάλτης πολύ μετρημένος, ἐκφραστικός καί εὐγενής».   

Μιλώντας γιά τόν Σωτήρη Τάττη καί τόν τρόπο τῆς ψαλμωδίας του, δέν μπορῶ νά μή μνημονεύσω τόν λαμπαδάριο τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ Ἰωαννίνων Ἀθανάσιο Κόντο, ὁ ὁποῖος εἶχε σχεδόν τό ἴδιο ὕφος μέ τόν Σωτήρη καί μάλιστα ὅταν ἀπό τό «Χερουβικό» καί στήν συνέχεια ἑνώνονταν οἱ δύο χοροί καί συνέψαλαν, τότε, ἐπειδή ὁμοίαζαν οἱ φωνές τους καί οἱ μουσικές παραδόσεις τους, γι’ αὐτό τό ἄκουσμα ἦταν ἐκπληκτικό, γέμιζε ὅλος ὁ χῶρος τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ.

Ἄκουγα τά ἴδια μουσικά κομμάτια ἀπό τούς μεγάλους Πρωτοψάλτες τῆς Θεσσαλονίκης, ὅταν ὅμως τά ἄκουγα ἀπό τήν φωνή τοῦ Σωτήρη Τάττη ἦταν διαφορετικά. Ὁ τρόπος τῆς ψαλμωδίας τοῦ Σωτήρη ἀνταποκρινόταν περισσότερο στήν ψυχική μου κατάσταση.

Θυμᾶμαι ὅτι κάποιος Κύπριος πού ἄκουσε αὐτήν τήν ψαλμωδία, γιατί μεταδιδόταν ἀπό τόν Κρατικό Ραδιοφωνικό Σταθμό τῶν Ἰωαννίνων, στά βραχέα κύματα, μοῦ εἶπε ὅτι «οἱ ψάλτες αὐτοί εἶναι ἀηδόνια».

Ἡ ψαλμωδία τοῦ Σωτήρη Τάττη ἔβγαζε κάτι τό κατανυκτικό, οἱ ἀκολουθίες τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος ἦταν ἀνεπανάληπτες. Σέ σημεῖο πού ὅταν ἀργότερα  ὑπηρετοῦσα ὡς Ἱεροκήρυξ στήν Ἱερά Μητρόπολη Ἐδέσσης, ἕνα βράδυ μετά τήν Ἀκολουθία τῆς Μεγάλης Πέμπτης τηλεφώνησα στόν Σωτήρη Τάττη καί τοῦ εἶπα: «κ. Σωτήρη μοῦ κάνατε τό μεγαλύτερο κακό στήν ζωή μου». Καί ὅταν ἐκεῖνος ἔκπληκτος μέ ἐρώτησε τί ἐννοοῦσα, τοῦ ἀπάντησα: «Δέν μπορῶ νά καταλάβω ἀλλοῦ τήν Μεγάλη Ἑβδομάδα, ὅπως ὅταν ἤμουν κοντά σας»! Ἐκεῖνος γέλασε μέ ἕναν εὐγενικό τρόπο.

Μεγάλο ἐκκλησιαστικό Σχολεῖο ἡ ἐκκκλησιαστική μας μουσική παράδοση, καί μεγάλο ἐκκλησιαστικό Σχολεῖο ὁ Μητροπολιτικός Ναός Ἰωαννίνων, ὅπως τόν ἔζησα ἐπί τῶν ἡμερῶν τοῦ Σωτηρίου Τάττη καί τοῦ Ἀθανασίου Κόντου, ἀλλά καί τοῦ Μητροπολίτου Ἰωαννίνων Σεραφείμ, ὅπως καί τῶν ἱερέων π. Χρήστου καί π. Ἀντωνίου!     

2. Ὁ δεκάλογος τοῦ ἄγραφου τυπικοῦ τῆς Ἐκκλησίας γιά τόν ἱεροψάλτη

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ἀναφερόμενος στόν τρόπο τῆς λατρείας πού γινόταν στήν Κόρινθο, καί τήν ἀταξία πού παρετηρεῖτο μεταξύ τῶν χαρισμάτων τῆς προφητείας καί τῆς γλωσσολαλιᾶς καί καθορίζοντας μιά τάξη στό πῶς θά ἐκδηλωθοῦν τά χαρίσματα καταλήγει: «Πάντα εὐσχημόνως καί κατά τάξιν γινέσθω» (Α΄  Κορ. ιδ΄, 40).

Μέσα σέ αὐτήν τήν προοπτική κινεῖται καί ὅλη ἡ ἐκκλησιαστική μας παράδοση. Ὁ οε΄ (75ος) Κανόνας τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου λέγει: «Τούς ἐπί τῷ ψάλλειν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις παραγινομένους, βουλόμεθα μήτε βοαῖς ἀτάκτοις κεχρῆσθαι καί τήν φύσιν πρός κραυγήν ἐκβιάζεσθαι, μήτε τι ἐπιλέγειν τῶν μή τῇ ἐκκλησίᾳ ἁρμοδίων τε καί οἰκείων∙ ἀλλά μετά πολλῆς προσοχῆς καί κατανύξεως τάς ψαλμῳδίας προσάγειν τῷ τῶν κρυπτῶν ἐφόρῳ Θεῷ∙ εὐλαβεῖς γάρ ἔσεσθαι τούς υἱούς Ἰσραήλ τό ἱερόν ἐδίδαξε λόγιον». Ἡ μετάφραση ἔχει ὡς ἑξῆς: «Θέλουμε ὅσοι ἀσχολοῦνται μέ τήν ψαλμωδία στίς Ἐκκλησίες οὔτε νά χρησιμοποιοῦν ἄτακτες φωνές καί νά πιέζουν τόν ἑαυτό τους γιά νά βγάλουν δυνατή φωνή οὔτε νά λένε ἐπιπλέον κάτι ἀπό αὐτὰ πού εἶναι ἄπρεπα καί ἀνάρμοστα στήν Ἐκκλησία, ἀλλά μέ μεγάλη προσοχή καί κατάνυξη νά ἀπευθύνουν τίς ψαλμωδίες στόν Θεό τόν ἐπόπτη τῶν κρυπτῶν∙ γιατί τό ἱερό ρητό δίδαξε νά εἶναι εὐσεβεῖς οἱ υἱοί τοῦ Ἰσραήλ».

Ὁ ἱερός Χρυσόστομος λέγει: «Μετά προσηκούσης εὐλαβείας ἐνταῦθα (εἰς τόν Ναόν) παραγινόμεθα, ὅπως μή ἀντί ἁμαρτημάτων ἀφέσεως προσθήκην τούτων ποιησάμενοι οἴκαδε προσευξώμεθα...». Δηλαδή, «νά ἐρχόμαστε στόν Ναό μέ τήν ἁρμόζουσα εὐλάβεια, ὥστε νά μήν προσευχόμαστε ἐδῶ καί ἀντί τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτημάτων, προσθέσουμε ἁμαρτήματα».

Αὐτή ἡ ἐκκκλησιαστική παράδοση καί στό θέμα τῆς ψαλμωδίας διαμορφώθηκε μέσα στήν πορεία τοῦ χρόνου καί καταρτίσθηκε ἕνα ἄγραφο τυπικό γιά τό πῶς νά ψάλλη ὁ ἱεροψάλτης καί πῶς νά στέκεται ἐπάνω στό ἱερό ἀναλόγιο. Αὐτός ὁ δεκάλογος «τοῦ ἄγραφου τυπικοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας» ἔχει καταγραφῆ ἀπό τόν Ἄρχοντα Πρωτοψάλτη Ἰωάννη Δαμαρλάκη, τό ἔτος 1993, καί θά τό παρουσιάσω στήν συνέχεια, γιατί αὐτό τό ἄγραφο τυπικό τό ἐξέφραζε στήν πράξη ὁ ἀείμνηστος Πρωτοψάλτης Σωτήρης Τάττης. Θά καταγράψω κάθε σημεῖο τοῦ δεκαλόγου καί θά τό προσαρμόζω στήν ζωή τοῦ Πρωτοψάλτου μας.

«1. Νά στέκεται κατά τήν ὥρα τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν σέ στάση ΗΓΕΜΟΝΙΚΩΣ ΤΑΠΕΙΝΗ χωρίς περιττές κινήσεις, μορφασμούς κλπ.»

Ὁ Σωτήρης στεκόταν πάνω τό Ἀναλόγιο ἡγεμονικῶς μέ ἕνα ταπεινό φρόνημα, παρέμενε ἀκίνητος, μεγαλοπρεπής, ἄρχοντας πραγματικός, δέν ἔκανε περίεργες κινήσεις, δέν ὁμιλοῦσε, δέν σχολίαζε καί ὅταν ἤθελε νά πῆ κάτι στούς συμψάλλοντας μέ αὐτόν, τούς τό ἔδειχνε μέ τόν δείκτη τοῦ χεριοῦ του. Τό στόμα κατά τήν διάρκεια τῆς ἐκκλησιαστικῆς λατρείας προσφερόταν μόνο στό νά ψάλλη.

«2. Νά φορᾶ πάντοτε τό ἱερό ράσο καί νά προσπαθεῖ καί οἱ βοηθοί του νά εἶναι ρασοφορημένοι. Προσδίδει ἱεροπρέπεια»

Ὁ Σωτήρης στό ἀναλόγι ἦταν ἱεροπρεπής. Φοροῦσε τό ράσο του, ἡ μορφή τοῦ ἦταν ἑλκτική, τά πυκνά ἄσπρα μαλλιά του ἔδιναν μιά μεγαλοπρέπεια καί ἱεροπρέπεια. Γενικά, κατά τήν διάρκεια τῆς ἱερᾶς ἀκολουθίας ἄλλαζε ὄψη καί μορφή, δέν ἦταν ὁ συνηθισμένος γελαστός ἄνθρωπος, ἀλλά σύννους, προσεκτικός καί κατά κάποιον τρόπο ἔδειχνε ἠλλοιωμένος. Ἔψαλλε μέ ἰδιαίτερη προσοχή, ὅπως φαινόταν στά μάτια του καί τήν ὅλη ἔκφραση τοῦ προσώπου του.

«3. Νά ψάλλη πάντοτε ἀπό τά βιβλία τῆς Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς μας, σύμφωνα μέ τόν κανόνα τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Συνόδου "ἀπό διφθέρας ψάλλειν"».

Ὁ Σωτήρης δέν αὐτοσχεδίαζε στό ψάλσιμο, δέν ἔψαλε μέ προχειρότητα. Ἀκόμη καί τό «Κύριε ἐλέησον» ἤ τά «παράσχου Κύριε» τά ἔψαλε ἀπό τά μουσικά βιβλία, δηλαδή, ἀπό «διφθέρας». Καίτοι μετά τήν μακροχρόνια πείρα θά μποροῦσε νά ψάλλη καί ἀπό στήθους, χωρίς μουσικά κείμενα, ἐν τούτοις δέν τό ἔπραττε, σεβόταν πάντοτε τό ἐκκλησίασμα. Σέ αὐτό τόν βοηθοῦσε καί τό ὅτι οἱ ἀκολουθίες μεταδίδονταν ἀπό τόν Κρατικό Ραδιοφωνικό Σταθμό καί δέν ἔπρεπε νά γίνονται λάθη.

«4. Νά ψάλλη πάντα τό ἴδιο εἴτε εἶναι μόνος του στήν Ἐκκλησία εἴτε ὑπάρχει πλῆρες Ἐκκλησίασμα γιατί σέ ὅλες τίς περιπτώσεις τόν πανταχοῦ παρόντα Θεό ὑμνεῖ»

Παρατηροῦσα ὅτι ὁ Σωτήρης ἔψαλε μέ τήν ἴδια προσοχή καί ἐπιμέλεια σέ ὅλες τίς ἱερές ἀκολουθίες. Ἔτυχε νά παρευρίσκομαι στούς Ἑσπερινούς τοῦ Σαββάτου ὅπου ἔψαλε μέ τήν ἴδια σοβαρότητα πού ἔψαλε τήν Κυριακή τό πρωί στήν θεία Λειτουργία. Θυμᾶμαι κάποια Παρασκευή τῆς Διακαινισίμου δέν πῆγα στόν Ἱερό Ναό τῆς Περιβλέπτου, ὅπως τό ἔκανα κάθε χρόνο, κατά τήν συνήθεια τῶν Γιαννιωτῶν, καί ἐκκλησιάστηκα στόν Μητροπολιτικό Ναό. Τό ἐκκλησίασμα ἦταν λιγοστό. Ἐκεῖ ἀπήλαυσα τό «χερουβικό» τοῦ α΄  ἤχου τοῦ Πρίγγου, πού τό ἔψαλε μέ μυσταγωγικό τρόπο.

Ὁ Σωτήρης Τάττης ἔχει μουσικά πατήματα καί φράσεις "Πατριαρχικές", ἀλλά μέ ἕνα Σμυρναίϊκο ἄρωμα. Εἶναι ἕνας ψάλτης πολύ μετρημένος, ἐκφραστικός καί εὐγενής.

«5. Νά συνδυάζει τόν τρόπο τῆς ψαλμωδίας μέ τό νόημα τοῦ ὕμνου π.χ. ἀλλιῶς ἐκφράζεται ὁ διατονικός ἦχος τῆς Μεγάλης Πέμπτης καί ἀλλιῶς ὁ διατονικός ἦχος τοῦ Πάσχα. Πρέπει δηλαδή νά ψάλλη "χρωματισμένα καί ὄχι ἄσπρα"»

Ὁ Σωτήρης Τάττης, ὅπως προανέφερα ἔψελνε πάντοτε ἀπό τά ἔγκριτα μουσικά βιβλία καί ποτέ δέν αὐτοσχεδίαζε. Ὅμως, καί αὐτά τά χρωμάτιζε κατάληλα μέ τήν δική του πνευματική κατάσταση, καί μέ τήν δική του μουσική παιδεία, τήν ὁποία εἶχε κληρονομήσει ἀπό τήν παράδοση πού εἶχε παραλάβει ἀπό τά μουσικά ἀκούσματα τῆς Ἠπείρου. Καί αὐτός ὁ χρωματισμός τῆς φωνῆς του ἦταν ἀνάλογος μέ τίς ἐορτές τῆς Ἐκκλησίας μας.

«6. Νά σέβεται τούς Λειτουργούς Ἱερεῖς καί τούς συναδέλφους καί νά συνεργάζεται ἁρμονικά μαζί τους»

Ὁ Σωτήρης σεβόταν καί τιμοῦσε τούς κατά καιρούς Μητροπολίτες τῆς ἱστορικῆς αὐτῆς Μητροπόλεως, ἔδειχνε ποικιλοτρόπως τόν σεβασμό του σέ αὐτούς, ἀλλά τιμοῦσε καί τούς κατά καιρούς Ἐφημερίους τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ. Μιλοῦσε μέ γλυκύτητα καί σέ αὐτούς, ὅπως καί σέ ὅλους, καί τό κυριότερο σεβόταν τόν τρόπο τῆς διακονίας τους. Κυρίως αὐτός ὁ σεβασμός φαινόταν καί κατά τήν διάρκεια τῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν.

Αὐτό σημαίνει ὅτι σεβόταν ἀπόλυτα τόν λειτουργικό χρόνο καί συγχρόνιζε τήν ψαλμωδία τοῦ «Χερουβικοῦ», ἀνάλογα μέ τίς κινήσεις τοῦ ἱερέως. Δέν ἄφηνε τόν Ἱερέα νά περιμένη στήν βορεινή πύλη τοῦ Ναοῦ μέ τό δισκοπότηρο καί ἐκεῖνος νά συνεχίζη τήν  ἀργή ψαλμωδία τοῦ «Χερουβικοῦ» ὕμνου, χάριν τηρήσεως τοῦ μαθήματος. Ἤξερε ὅτι ὁ βασικός πρωταγωνιστής στήν λατρεία εἶναι ὁ Λειτουργός καί ὄχι ὁ ἱεροψάλτης, αὐτός ἦταν διάκονος στούς Ἀρχιερεῖς καί Ἱερεῖς πού λειτουργοῦσαν, γι’  αὐτό συντόμευσε τήν ψαλμωδία.

«7. Ἀπό τήν στιγμή πού περιβάλλεται τό ἱερό ράσο καί ἀρχίζει νά ἐκτελεῖ τά ἱερά του καθήκοντα πρέπει "πᾶσαν τήν βιωτικήν μέριμναν" νά ἀποχωρίζεται»

Ὁ νοῦς τοῦ Σωτήρη κατά τήν ἱερά λατρεία ἦταν προσηλωμένος στά καθήκοντά του. Ποτέ δέν τόν ἄκουσα νά συζητᾶ κατά τά διαλείμματα τῆς μουσικῆς του ψαλμωδίας, στό Κοινωνικό ἤ ὅταν ἔψαλλε ὁ ἀριστερός Ψάλτης. Σιωποῦσε καί ἔψαλλε. Ἦταν ἐκκλησιαστικός ἀνήρ, καί γνώριζε τήν μεγάλη ἀποστολή πού τοῦ εἶχε ἀναθέσει ἡ Ἐκκλησία. Αἰσθανόταν τήν ψαλτική ὄχι μόνον ὡς τέχνη, ἀλλά καί ὡς ἱερά ἀποστολή, ὡς ἱερά ὑμνωδία, αἰσθανόταν τόν ἑαυτό του ὡς ἐκπρόσωπο τοῦ λαοῦ πού συμμετεῖχε στήν λατρεία καί διακονοῦσε τόν Λειτουργό.

«8. Νά ἀπαγγέλλει τά ἀναγνώσματα καί νά ψάλλη τά μέλη εὐάρθρως καί ἐννοιολογικά ὥστε οἱ πιστοί νά κατανοοῦν καί νά συμμετέχουν»  

Ἡ ἄρθρωση τοῦ Σωτήρη ἦταν ὁλοκληρωμένη, ἀπέδιδε τά νοήματα τῶν τροπαρίων καί τῶν ἀναγνωσμάτων καί τά χρωμάτιζε κατάλληλα γιά νά γίνουν κατανοητά ἀπό τούς ἐκκλησιαζομένους. Τό σημαντικό δέ εἶναι ὅτι δέν διάβαζε τά ἀναγνώσματα ἐπιδεκτικά ἤ κοσμικά, ὅπως θά τό ἔκανε ἕνας ἠθοποιός, ὡσάν νά εἶναι μιά κοσμική ἐκδήλωση, ἀλλά τό ἔκανε ἐκκλησιαστικά. Ἡ ἐκκλησιαστική παράδοση προβλέπει ὅτι καί ἡ ἀνάγνωση νά εἶναι ἐμμελής χωρίς νά εἶναι ψαλμωδία, οὔτε ἀνάγνωση, ἀλλά κάτι τό ἐνδιάμεσον, ἤτοι τό λεγόμενο λογαοιδικό ὕφος. Θυμᾶμαι ἐνδεικτικά τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο διάβαζε τό κοντάκιο καί τόν οἶκο τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος, ἀλλά καί τό Ἀποστολικό ἀνάγνωσμα. Μέσα ἀπό τήν ἀνάγνωση ἔβγαινε μιά ὁλόκληρη παράδοση, μέ σωστή ἄρθρωση καί ἐμμελῆ ἀνάγνωση, χωρίς, ὅμως, ὑπερβολές.

«9. Νά γνωρίζη ὅτι κάθε ὑπερβολή κατά τήν ὥρα τοῦ ψάλλειν βλάπτει ἀνεπανόρθωτα».

Ὁ Σωτήρης ὡς Πρωτοψάλτης ἦταν ἄνθρωπος τοῦ ἀριστοτελικοῦ μέτρου ἀποφεύγοντας καί τήν ὑπερβολή καί τήν ἔλλειψη, ἦταν ἰσορροπημένος ὡς ἱεροψάλτης καί ὡς ἄνθρωπος.

Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι τηροῦσε ἀπαρέγκλιτα τό ὡράριο τῆς ἀκολουθίας. Ὅταν ἀνέβαινε στό Ψαλτήρι ἀμέσως ἔβαζε στό ἀναλόγιο, δίπλα στά μουσικά βιβλία, τό ρολόϊ τῆς τσέπης, γιά νά ἐλέγχη τήν ὥρα καί νά προσαρμόζη ἀνάλογα τήν ψαλμωδία.

«10. Νά συμμετέχει στά διαδραμματιζόμενα τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν ἵνα μή ἐπαληθεύεται τό τροπάριον "πολλάκις τήν ὑμνωδίαν ἐκτελῶν εὑρέθην τήν ἁμαρτίαν ἐκπληρῶν"»

Ἡ παρουσία τοῦ Σωτήρη στό ἀναλόγι τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ ἦταν μεγαλοπρεπής καί προσεκτική. Ἔδειχνε ἕναν ἄνθρωπο ὁ ὁποῖος κάνει τό ἔργο αὐτό μέ σοβαρότητα καί εὐπρέπεια. Ἦταν συγκεντρωμένος καί σύννους κατά τήν διάρκεια τῆς ψαλμωδίας.

Κάποτε μου εἶπε ὅτι τό Σάββατο βράδυ ἀποσυρόταν ἐνωρίς στό δωμάτιό του, δέν συζητοῦσε μέ ἄλλους, γιατί ἑτοιμαζόταν προσεκτικά γιά τό τί θά ψάλη τήν ἄλλη ἡμέρα καί κυρίως ξεκουραζόταν ὥστε νά σηκωθῆ τό πρωί ξεκούραστος καί νά ψάλλη ὅπως ἅρμοζε στήν Ἐκκλησία.       

Στό τέλος τοῦ «δεκαλόγου τοῦ ἄγραφου τυπικοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας» γράφεται ὡς γενικό συμπέρασμα:

«Τέλος ὁ Ἱεροψάλτης ὡς κατώτερος κληρικός πρέπει νά συμπεριφέρεται ἀνάλογα. Ἡ μορφή του γενικά (ἐνδυμασία, κώμη κ.ἄ.) πρέπει νά "δείχνουν" πάντα τό ὑπούργημά του. Εἶναι κατ’ ἐξοχήν καί καθ’ ὑπεροχήν "Ἀνήρ Ἐκκλησιαστικός". Καί γιά νά ἐπιτύχη στό ἔργο του πρέπει νά διάγη βίο ἐνάρετο, "ἐν μελέτῃ, ἐν ἀκοῇ, ἐν πίστει, ἐν νηστείᾳ, ἐν ὑπομονῇ καί ὑπακοῇ"» .

Ὁ Σωτήρης Τάττης ἦταν ἕνας εὐσεβής Χριστιανός, ἕνας ἐκκλησιαστικός ἄνθρωπος, πού ζοῦσε τήν λατρεία τῆς Ἐκκλησίας, τήν εἶχε χωνέψει ἐσωτερικά καί τήν ἐξέφραζε μέ ἕναν ἐκπληκτικό τρόπο. Ἦταν ὡς ἄνθρωπος γλυκύς καί καλωσυνάτος, ἀλλά καί ὡς Χριστιανός εὐσεβής.

Θυμᾶμαι ὅτι κάποτε συνόδευα μαζί μέ ἄλλα παιδιά τόν τότε Ἱεροκήρυκα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἰωαννίνων π. Σεβαστιανό, μετέπειτα Μητροπολίτη Δρυϊνουπόλεως Πωγωνιανῆς καί Κονίτσης, πρός τό σπίτι του καί περάσαμε ἔξω ἀπό τά Δικαστήρια. Τότε ἐξερχόταν ὁ Σωτήρης, πού ἐργαζόταν ὡς Ὑπάλληλος, καί τόν χαιρέτισε μέ σεβασμό. Ἔπειτα στράφηκε σέ μᾶς καί εἶπε: «Νά συνδέεσθε μέ τόν π. Σεβαστιανό γιά νά ὠφεληθῆτε ἀπό αὐτόν. Τά ὅσα ἀκούω καί βλέπω στά Δικαστήρια μέ κάνουν νά σᾶς συμβουλεύσω νά ζῆτε κοντά σέ αὐτόν τόν ἄνθρωπο». Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση αὐτός ὁ λόγος, ὅταν λεγόταν ἀπό τόν Πρωτοψάλτη τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ Ἰωαννίνων πού τόν εἶχα πολύ ὑψηλά στήν συνείδησή μου, τόν θεωροῦσα ὡς ἕναν ἄνθρωπο πού κατεῖχε μεγάλη θέση μέσα στήν ἐκκλησιαστική λατρεία καί ἔψαλλε ὡς ἄγγελος, μέ τήν ὡραία ἀγγελική του φωνή καί τήν παραδοσιακή τεχνοτροπία.

Τελικά, ὁ Σωτήρης Τάττης ἦταν ἕνας ζωντανός μεταφορεύς καί φορεύς αὐτοῦ τοῦ δεκαλόγου τοῦ ἄγραφου τυπικοῦ τῆς ὀρθοδόξου Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας.      

3. Ἡ ἐκκλησιαστική ψαλτική, κατά τόν ἅγιο Παΐσιο

Ἡ ψαλμωδία εἶναι ἕνα ἱερό ἔργο, εἶναι μετοχή στό ἔργο τῶν ἀγγέλων, εἶναι μιά ἐκκλησιαστική διακονία πού φανερώνει ὅλη τήν πνευματική ζωή τοῦ ἱεροψάλτου. Μέσα ἀπό τήν ἱερά ψαλμωδία μετάφερεται ἡ κατάσταση τῶν ἐκκλησιαζομένων, ἀλλά κυρίως ἡ πνευματική κατάσταση τῶν ἴδιων τῶν ἱεροψαλτῶν.

Ὁ ἅγιος Παΐσιος παρουσιάζει μέ ἐκπληκτικό τρόπο τήν συσχέτιση μεταξύ τῆς ἱερᾶς ψαλμωδίας καί τῆς πνευματικῆς κατάστασης αὐτοῦ πού ψάλλει. Θά παραθέσω μερικές φράσεις του πού δείχνουν τό βαθύ περιεχόμενο αὐτοῦ τοῦ ἱεροῦ ἔργου.

«Ἡ ψαλτική εἶναι μιά διακονία, γι’ αὐτό ὁ Ἱερέας εὔχεται καί «ὑπέρ τῶν ψαλλόντων». Ὁ ψάλτης ἀντιπροσωπεύει ὅλον τόν λαό πού ἐκκλησιάζεται» . Ὁ τρόπος πού ψάλλει ἐξαρτᾶται ἀπό τήν πνευματική του κατάσταση. Λέγει ὁ ἅγιος: «Ὅταν εἶσαι βαρειά, τότε ψέλνεις καί βαρειά. Ἀπό τήν ἐσωτερική σου κατάσταση ξεκινάει αὐτό· αὐτήν νά ἐλέγχης.  Ἕνας πού ἔχει λεπτή φωνή, ἄν εἶναι σέ καλή πνευματική κατάσταση, ἀκούγεται σάν ἀηδονάκι· ἀλλιῶς, εἶναι σάν νά τσιρίζη. Ἕνας πού ἔχει χονδρή φωνή, ἄν δέν εἶναι σέ καλή κατάσταση, ἀκούγεται σάν γέρος πού μαλώνει». «Ὅταν κανείς ψάλλη χωρίς νά ἔχη καλή πνευματική κατάσταση, αὐτό εἶναι χειρότερο ἀπό μιά μουσική παραφωνία» .

Γιά νά ψάλη κανείς καί νά ἀποδώση τά τροπάρια πρέπει νά ἔχει εὐλάβεια. Ἤδη τά τροπάρια εἶναι γραμμένα μέ εὐλάβεια, ὁπότε καί ἡ μουσική ἐπένδυση πρέπει νά ἔχει τό ἴδιο πνευματικό χρῶμα. Λέγει ὁ ἅγιος: «Τό πᾶν εἶναι ἡ εὐλάβεια. Χωρίς εὐλάβεια ἡ ψαλτική εἶναι ξεθυμασμένη· μοιάζει μέ ὄργανο ξεκουρτισμένο, πού κάνει γκλίν-γκλίν» . «Ἡ τέχνη χωρίς εὐλάβεια, εἶναι... μπογιές· εἶναι κάτι τό ἐξωτερικό, τό ψεύτικο, δέν ἔχει φυσικότητα. Μερικοί ψάλτες στόν κόσμο βάζουν "μπογιές" στήν φωνή τους ἀπό ἀνάγκη, γιά νά πᾶνε σέ μεγαλύτερο ναό καί νά αὐξηθῆ ὁ μισθός τους..... Νά προσέχετε, ἡ ψαλτική σας νά εἶναι φυσική, κατανυκτική, νά ψάλλετε γιά τόν Θεό καί ὄχι γιά τήν τέχνη τῆς ψαλτικῆς» .

Ἡ ὅλη παρουσία τοῦ Ἱερέως, τοῦ ψάλτου, τοῦ Χριστιανοῦ στόν Ἱερό Ναό, κατά τήν τέλεση τῆς λατρείας, ἰδίως κατά τήν θεία Λειτουργία πρέπει νά εἶναι καρδιακή, δηλαδή νά λειτουργῆ ἡ καρδιά τοῦ ἀνθρώπου. Ὅταν κάνουμε λόγο γιά καρδιά δέν τό ἐννοοῦμε συναισθηματικά, ἀλλά ἡσυχαστικά, ἀφοῦ ἡ καρδιά εἶναι ὁ ἐσωτερικός ἐκεῖνος κόσμος πού αἰσθάνεται τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ καί προσεύχεται μέ καθαρό νοῦ. Λέγει ὁ ἅγιος Παΐσιος:

«Ἡ ψαλμωδία δέν εἶναι μόνο προσευχή, εἶναι καί μιά "παλαβωμάρα"· εἶναι -πῶς νά τό πῶ;- ἕνα ξέσπασμα τῆς καρδιᾶς, τό ξεχείλισμα τῆς πνευματικῆς καταστάσεως. Ἡ καρδιά πάλλεται, ὅπως πάλλεται ἡ καρδιά τοῦ ἀηδονιοῦ. Τό ἀηδόνι, ὅταν κελαηδάη ἐπάνω στό δένδρο, σείεται ὁλόκληρο καί αὐτό καί τό κλαδί πού τό κρατάει. "Ἀφῆστε με, λέει, δέν θελω τίποτε· παλάβωσα! ....Ὅταν δουλεύη ἡ καρδιά, ξεφεύγει ἀπό τό περιορισμένο καί πάει στό ἀπεριόριστο, καί τότε γλυκαίνει ἡ ψαλμωδία! Τότε, ἀκόμη καί παραφωνία νά κάνης, καί αὐτή γλυκαίνει, γιατί τήν γλυκαίνει ἡ καρδιά».

Συνεχίζοντας αὐτήν τήν σκέψη του ὁ ἅγιος Παΐσιος λέγει ὅτι ἡ καρδιά εἶναι στήν πραγματικότητα ὁ μουσικοσυνθέτης. Λέγει: «Ὁ τόνος στήν ψαλτική βγαίνει ἀπό μέσα, ἀπό τήν καρδιά. Ὅταν ὁ νοῦς εἶναι στά θεῖα νοήματα, αὐτό εἶναι πού θά δώση τόν τόνο τόν καρδιακό· ἡ καρδιά θά σπαράξη! Ἡ καρδιά εἶναι μουσικοσυνθέτης» . Τότε ὁ ψάλτης ἐπηρεάζει καί ὅλον τόν ἐκκλησιαστικό του χορό. Λέγει ὁ ἅγιος: «Ἄν ὁ πρωτοψάλτης ψάλλη μέ τήν καρδιά του, οἱ ἄλλοι πού τόν ἀκολουθοῦν, ἐπηρεάζονται, ἀναστατώνονται μέ τήν καλή ἔννοια».

Γενικά, ὁ ἅγιος Παΐσιος πού εἶχε πνευματικές ἐμπειρίες καί αὐτό ἔβγαινε καί στόν τρόπο πού ἔψελνε, ἔδινε σημασία στήν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέσα στήν καρδιά τοῦ ψάλτου. Καί ἔκανε ἕνα συσχετισμό μέ τούς τραγουδιστές πού τραγουδοῦν μέ μεράκι, ἀφοῦ ἐν τῷ μεταξύ πίνουν καί κρασί. Ἔλεγε: «Οἰνόπνευμα, οἰνόπνευμα! Βλέπεις, μερικοί πού παίζουν ὄργανα, πίνουν καί λίγο, καί τραγουδοῦν μέ μεράκι· ἔχουν δηλαδή κινητήριο δύναμη τό οἰνόπνευμα. Ἐσεῖς μέ τό πνεῦμα νά κινῆσθε. Μέ τό θεῖο Πῦρ καί τό Ἅγιον Πνεῦμα».

Ὁ Σωτήρης Τάττης ἔψαλε μέσα σέ αὐτήν τήν προοπτική πού διδάσκει ὁ ἅγιος Παΐσιος, ἔψαλλε κατανυκτικά, προσεκτικά, προσευχητικά, ἐκκλησιαστικά. Ἔτσι, ἡ φωνή του πού ἦταν ἀπό τήν φύση της γλυκειά, γλυκαινόταν περισσότερο καί ἔβγαινε ἀπό τό στόμα του καί τήν καρδιά του μιά παναρμόνια μουσική, ἔψελνε σάν ἕνα ἀηδόνι.      

Σεβασμιώτατε καί ἀγαπητοί ἀδελφοί,

Θά τελειώσω αὐτήν τήν σύντομη ἀναφορά μου γιά τόν Σωτήρη Τάττη παρουσιάζοντας ἕνα περιστατικό στό ὁποῖο ἤμουν αὐτόπτης καί αὐτήκοος μάρτυς.

Ἦταν ἡ ἑορτή τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, κατά τήν ὁποία ἑόρταζε ὁ Σωτήρης. Οἱ περισσότεροι Γιαννιῶτες ἐκκλησιάζονταν ἐκείνη τήν ἡμέρα στό Νησί Ἰωαννίνων, ἀφοῦ ἑόρταζε ἡ γνωστή Ἱερά Μονή. Λίγοι Χριστιανοί παρευρίσκονταν στόν Μητροπολιτικό Ναό, ὅπου ἔψελνε ὁ Σωτήρης. Δίπλα στό Παραθρόνιο καθόταν ὁ Σωτήριος Ζούμπος, Ἄρχων τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, πού καί ἐκεῖνος ἑόρταζε. Ὁ Σωτήρης Τάττης ἔψαλλε μέ τήν καρδιά του, κατανυκτικά, ἀλλά καί μεγαλόπρεπα. Ὅταν ἔψαλε τό «Χερουβικό» εὐχόμουν μέσα μου νά μή τελειώση ποτέ. Ἦταν μιά ἀγγελική φωνή καί μουσική μέ ἄνεση καί ἠρεμία.

Στό τέλος τῆς θείας Λειτουργίας ὁ Σωτήρης Ζούμπος στράφηκε καί εἶπε στόν Σωτήρη Τάττη, ἀντί γιά χρόνια πολλά: «Σωτήρη, νά ἄδης σωτηρίως τόν σωτήριον ὕμνον».

Εἴμαστε βέβαιοι ὅτι τώρα ὁ Σωτήρης Τάττης, τό πνευματικό ἀηδόνι τῶν Ἰωαννίνων, ἄδει στόν οὐρανό σωτηρίως τόν σωτήριον ὕμνον.

Αἰωνία του ἡ μνήμη.     

Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου: Γιά τόν ἀείμνηστο Ἡγούμενο π. Γεώργιο Γρηγοριάτη, τόν Ἁγιορείτη

Λόγος (ἀπομαγνητοφωνημένος) στήν τράπεζα τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους (21-3- 2015).

Προσφώνηση τοῦ Ἡγουμένου Ἀρχιμανδρίτου π. Χριστοφόρου

Σεβασμιώτατε, Σᾶς εὐχαριστοῦμε πού σήμερα μᾶς λειτουργήσατε καί μᾶς παρηγορήσατε. Σᾶς εὐχαριστοῦμε γιά τήν προσφορά σας στήν Ἐκκλησία. Παρακολουθοῦμε τά γραφόμενά σας καί εἴμαστε εὐχαριστημένοι, καί κυρίως γιά τά θέματα τά πατερικά καί πνευματικά, γιά τά ὁποῖα ἀκούσαμε καί τά ὁποῖα εἶναι προσφορά στήν Ἐκκλησία μας.
Σᾶς παρακαλοῦμε καί ἐσεῖς νά εὔχεσθε γιά μᾶς νά πορευόμαστε καί ἐμεῖς εἰς ὁδόν μοναχικῆς μετανοίας καί νά ἀγωνισθοῦμε καί ἐμεῖς στά ἴχνη τοῦ Γέροντα καί νά ἀνταποκριθοῦμε σέ αὐτήν τήν μεγάλη παρακαταθήκη πού μᾶς ἄφησε ὁ Γέροντάς μας.
Θά σᾶς παρακαλέσουμε νά μᾶς πῆτε λόγον ὠφελείας.

*

Λόγος Σεβασμιωτάτου

Ἅγιε Ἡγούμενε, ἀγαπητοί πατέρες καί ἀγαπητοί προσκυνητές,
Πολλά εἶναι ἐκεῖνα πού μέ συνδέουν μέ τήν Ἱερά αὐτή Μονή τοῦ Ὁσίου Γρηγορίου καί πρίν ἀκόμη ἐγκατασταθῆ ἡ νέα ἀδελφότητα ὑπό τόν μακαριστό Ἡγούμενο τόν π. Γεώργιο.

Ἤμουν τακτικός προσκυνητής τῆς Ἱερᾶς αὐτῆς Μονῆς ἀπό τήν δεκαετία τοῦ  ’60, ἀλλά ἰδιαιτέρως συνδέθηκα μέ τήν Ἱερά αὐτή Μονή ἀπό τότε πού ἐγκαθιδρύθηκε ἡ νέα ἀδελφότητα ὑπό τήν φωτισμένη καθοδήγηση τοῦ καθηγουμένου αὐτῆς, τοῦ μακαριστοῦ Γέροντος, π. Γεωργίου, τόν ὁποῖον γνώριζα ἀπό τότε πού ἤμουν φοιτητής τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς. Διέμενε στήν Ἀθήνα καί διακρινόταν ὡς λαϊκός ἀκόμη θεολόγος γιά τήν λιπαρά γνώση τῆς ὀρθοδόξου θεολογίας, ἀλλά καί τήν ἀγάπη τήν ὁποίαν εἶχε καί γιά τήν Ἐκκλησία, τόν Θεό καί τούς ἀνθρώπους, ὅπως καί γιά τό ἐκκλησιαστικό φρόνημα τό ὁποῖο τόν διακατεῖχε.

Ἀπό τότε πού ἔγινε Ἡγούμενος στήν Ἱερά αὐτή Μονή ἐρχόμουν μέ τόν μακαριστό Γέροντά μου, τόν Μητροπολίτη Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας κυρό Καλλίνικο, εἶχα περισσότερη ἐπικοινωνία μαζί του καί μπορῶ νά πῶ ὅτι ἡ Ἱερά Μονή τοῦ Ὁσίου Γρηγορίου ἀποτελεῖ ἕνα μεγάλο κομμάτι τῆς δικῆς μου ζωῆς καί τῆς μοναχικῆς μου ζωῆς. Συνέδεσα τήν μοναχική μου πολιτεία μέ τούς πατέρας τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἰδιαιτέρως δέ μέ τόν π. Σπυρίδωνα ἀπό τήν Νέα Σκήτη, ὅπου γιά ἕνα διάστημα ἀσκήθηκα στήν μοναχική ζωή καί ἐπειδή ὁ μακαριστός π. Σπυρίδων, συνδεόταν μέ τήν Ἱερά αὐτή Μονή, γι’ αὐτό ἐρχόμουν πολλές φορές στό Μοναστήρι.

Ἔτσι ἕνα μεγάλο κομμάτι τῆς μοναχικῆς ζωῆς, ὡς χαρισματικῆς καταστάσεως, ὅσο μπόρεσα καί ἐγώ νά ζήσω, τό πέρασα στήν Ἱερά αὐτή Μονή. Ἰδιαιτέρως μιά φορά πού παρέμεινα δεκαπέντε περίπου ἡμέρες καί αἰσθανόμουν ὅτι ὅλα μιλοῦσαν γιά τόν Θεό. Αἰσθανόμουν τήν Χάρη καί τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ σέ ὅλη αὐτήν τήν περιοχή, ὁπουδήποτε καί ἄν πήγαινα εἴτε στό κελλί εἴτε στήν Ἐκκλησία ἤ καί ἀκόμη καί στούς κήπους τῆς Ἱερᾶς Μονῆς εἴτε ἀνέβαινα στά σπήλαια, πού ἦταν γύρω ἀπό τήν Ἱερά Μονή, παντοῦ ἔβλεπα τήν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, αὐτό πού λέει ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής τούς λόγους τῶν ὄντων. Καί ξέρουμε ὅτι οἱ λόγοι τῶν ὄντων δέν εἶναι τίποτε ἄλλο παρά ἡ ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ζωοποιεῖ ὅλη τήν κτίση. Ὅταν κανείς μέ τήν Χάρη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ καί μέ τίς προσευχές τῶν ἁγίων Πατέρων ἀναπτύσσεται ἐσωτερικά, τότε ξαφνιάζεται ἀπό αὐτό πού αἰσθάνεται καί βλέπει νά ὑπάρχη σέ ὅλη τήν κτίση αὐτή ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ.

Πάντως οἱ λόγοι τῶν ὄντων, ὅπως διδάσκει ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, δέν εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, τήν ὁποία αἰσθάνεται κανείς διανοητικά, ἀλλά εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ τήν ὁποία βιώνει κανείς. Δηλαδή, μετέχουμε τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἐπίσης μετέχουμε τοῦ μυστηρίου τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Ὅλα τά γεγονότα που γίνονται μέσα στήν Ἐκκλησία δέν εἶναι ἐξωτερικά γεγονότα, ἀλλά εἶναι ἐσωτερικά βιώματα. Ὅταν ἀναπτύσσεται μέσα μας αὐτό πού λέμε καρδιά, ὁ ἐσώτατος πυρήνας τῆς ὑπάρξεώς μας, ὁ «ἔσω ἄνθρωπος» γιά τόν ὁποῖον κάνει λόγο ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, τότε κανείς βλέπει σέ ὅλη τήν κτίση αὐτήν τήν ἐνέργεια, τήν δημιουργική ἐνέργεια, τήν συνεκτική ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ καί τήν ζωοποιό ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ.

Ἑπομένως, ἐδῶ στό Μοναστήρι ἀναπτύχθηκε ἕνα μεγάλο κομμάτι τῆς μοναχικῆς καί τῆς ἱερατικῆς μου διακονίας. Εἶναι ἡ δεύτερη φορά πού ἔρχομαι ὡς Μητροπολίτης στό Μοναστήρι αὐτό. Τό 2000 μέ εἶχε καλέσει ὁ μακαριστός Γέροντας νά προστῶ τῆς πανηγύρεως τῆς ἁγίας Ἀναστασίας τῆς Ρωμαίας. Ἦρθα ἐδῶ καί χάρηκα πάρα πολύ. Μέ ὑποδέχθηκε, ὅπως ὑπεδεχόταν ὅλους, μέ πολύ μεγάλη ἀγάπη καί σεβασμό, ἐπειδή διακρινόταν γιά τό ἐκκλησιαστικό του φρόνημα καί τό ὀρθόδοξο ἦθος.  Ἦταν ἕνας μεγάλος Γέροντας ὁ Γέροντάς σας, τόν ξέρατε καλύτερα ἀπό μένα, ἐσεῖς τόν ζήσατε ἐδῶ στό Μοναστήρι.  Ἐγώ ἐκεῖνο πού μπορῶ νά πῶ εἶναι ὅτι κοντά του ἔζησα αὐτήν τήν ἀρχοντική ἀγάπη, τό τί εἶναι ὁ Θεός, πώς μᾶς ἀγαπᾶ παρά τήν ἀναξιότητά μας.

Ὅταν ἔβλεπε κανείς τόν Γέροντα καί συζητοῦσε μαζί του, διέκρινε τήν ὅλη  ἐσωτερική διάθεση του. Ἦταν ἕνας αὐθόρμητος ἄνθρωπος καί θά ἔλεγα ὅτι σέ αὐτόν δέν ὑπῆρχε ἡ διάσταση καί ἡ διάσπαση μεταξύ τοῦ φαίνεσθαι καί τοῦ εἶναι, ἀλλά αὐτό πού ἦταν μέσα του, αὐτό φαινόταν καί ἔξω. Δέν ἦταν ὑποκριτής, νά δείχνη δηλαδή ἐξωτερικά κάτι ἄλλο καί ἄλλο νά εἶναι μέσα του. Εἶχε, βέβαια, κρυφή ἀρετή, ἀλλά αὐτή ἡ κρυφή ἀρετή φαινόταν καί ἐξωτερικά.

Ἔβλεπα, ὅταν τόν συναντοῦσα, ὅτι φαινόταν αὐτό στά μάτια του, τά ὁποῖα ἦταν πύρινα μάτια, φλογισμένα καί ἐξέφραζαν αὐτό τό βάθος τῆς καρδίας του. Καθώς ἐπίσης φαινόταν καί στό στόμα του πού ἦταν πάρα πολύ γλυκό καί ὅταν τό ἄνοιγε γιά νά μιλήση ἦταν ὅλο γλύκα. Ὁ Γέροντας εἶχε πάντοτε ἕναν γλυκύ λόγο. Καί ὁ πυρήνας τῶν ματιῶν καί τοῦ στόματός του, ἀπό τόν ὁποῖον προέρχονταν αὐτά, ἦταν ἡ καρδιά του.

Ὁ μακαριστός Γέροντας εἶχε ἐσωτερικά βιώματα. Ἀνεπανάληπτες θά εἶναι οἱ θεῖες Λειτουργίες τίς ὁποῖες ἔζησα μαζί του καί ἔβλεπα πόσο ζοῦσε σάν μικρό παιδί τήν θεία Λειτουργία. Ἦταν σοφός, πράγματι, κατά κόσμον καί ἤξερε τήν ἀνθρώπινη γνώση καί τήν θεολογία τῶν Πατέρων, ἀλλά εἶχε καί ἐσωτερικά βιώματα. Ἦταν σάν μικρό παιδί στήν καρδιά του, δηλαδή συνεδύαζε τήν σοφία κατά κόσμον, τήν παιδικότητα κατά Θεόν, ἦταν ὅλος ἀγάπη καί ἀρχοντιά καί εὐγένεια. Ἔτσι, τόν αἰσθανόμασταν ἐμεῖς, ὅταν ἐρχόμασταν ἐδῶ στό Μοναστήρι. Ἦταν πράγματι ἕνας οἰκουμενικός ἄνθρωπος.

Ἐπίσης ἦταν θεολόγος, ὁ ὁποῖος γνώριζε τήν θεολογία τῆς Ἐκκλησίας μας πάρα πολύ καλά καί εἶχε στερεές βάσεις. Ἦταν Ἁγιορείτης, ὁ ὁποῖος θά ἔλεγα ὅτι ἀφομοιώθηκε ἀπό τό Ἅγιον Ὄρος ἤ ἀφομοίωσε τό Ἅγιον Ὄρος. Δέν προσπάθησε νά δώση κάτι στό Ἅγιον Ὄρος, νά ἀλλοιώση τό Ἅγιον Ὄρος, νά δώση σέ αὐτό τήν δική του παράδοση καί τήν δική του σφραγίδα, ἀλλά μᾶλλον ἡ σφραγίδα τοῦ Ἁγίου Ὄρους τέθηκε ἐπάνω του.

Ἀγαποῦσε πολύ τό Ἅγιον Ὄρος καί μπορῶ νά σᾶς πῶ ὅτι ἀπό ἐκεῖνον ἄκουγα γιά πρώτη φορά ὅτι ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἦταν Ἁγιορείτης. Καί ὅταν ἔγραψα τό βιβλίο γιά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ τόν χαρακτήρισα Ἁγιορείτη, ἀκριβῶς ὅπως τό ἄκουσα ἀπό τόν Γέροντα, τόν π. Γεώργιο. Μιλοῦσε γιά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ ὡς Ἁγιορείτη. Ὁ ἴδιος ἐξέφραζε αὐτήν τήν ἐμπειρία καί τήν παράδοση τοῦ Ἁγίου Ὄρους, μέ ταπείνωση δέχθηκε ὅλη τήν ζωή τῶν ἁγίων Πατέρων, ζητοῦσε τίς εὐχές τους, ζητοῦσε νά μάθη κάτι ἀπό τήν πείρα τους  καί ἑπομένως δέν προσέθεσε κάτι στό Ἅγιον Ὄρος, ἀλλά πῆρε ἀπό τό Ἅγιον Ὄρος καί τό ἀφομοίωσε μέσα του καί ἔγινε πραγματικά ἕνας Ἁγιορείτης.

Ὅλη αὐτήν τήν ἐμπειρία καί τήν γνώση πού εἶχε ἀποκτήσει τήν μετέφερε σέ αὐτό τό Μοναστήρι, σέ σᾶς, στούς πατέρας καί ἀδελφούς τῆς Μονῆς, τούς ὁποίους ἀγαποῦσε ὡς ἐκ περισσοῦ καί στούς προσκυνητάς. Νομίζω στήν δική του περίπτωση φαίνεται αὐτό πού βλέπουμε στούς ἁγίους μας, ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία δέν εἶναι κάτι τό ἀφηρημένο, δέν εἶναι ἕνα ἰδεολόγημα οὔτε ἁπλῶς μιά θεολογία πού λέγεται ὀρθόδοξη, ἀφοῦ δέν νοεῖται ὀρθόδοξη θεολογία χωρίς τήν Ἐκκλησία. Ἡ θεολογία εἶναι ἡ φωνή τῆς Ἐκκλησίας καί ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ χῶρος στόν ὁποῖον ἀναπτύσσεται ἡ ὀρθόδοξη θεολογία. Καί φυσικά, ὅταν λέμε ὀρθόδοξη θεολογία, ἐννοοῦμε τούς πνευματικούς Πατέρες, πού ἔχουν μέσα τους τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί προσπαθοῦν αὐτό νά τό μεταδώσουν καί σέ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νά τήν δεχθοῦν.

Ἄλλωστε, πάντοτε ἡ πνευματική ζωή εἶναι καρπός συνέργειας, μέ τήν ἄποψη ὅτι ὁ Θεός εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ καί ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐκεῖνος πού συνεργεῖ. Ὅταν μιλᾶμε στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία γιά συνέργεια, δέν ἐννοοῦμε ὅτι βάζει ὁ Θεός τό 50% καί ἐμεῖς βάζουμε τό ἄλλο 50%.  Πάντοτε ὁ Θεός ἐνεργεῖ, Αὐτός εἶναι ὁ ἐνεργῶν ἐν πᾶσι. Ἐμεῖς ἀνταποκρινόμαστε σέ αὐτήν τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, γι’ αὐτό καί λεγόμαστε καί εἴμαστε συνεργοῦντες. «Μή εἰς κενόν τήν χάριν τοῦ Θεοῦ δέξασθαι ὑμᾶς», ὅπως λέγει ό Ἀπόστολος Παῦλος. Ὁ Θεός μᾶς ἀγαπᾶ, μᾶς στέλλει τήν Χάρη Του καί ἐμεῖς ἐκεῖνο τό ὁποῖο πρέπει νά κάνουμε εἶναι νά ἀνταποκριθοῦμε σέ αὐτήν, ὥστε νά ἀφήσουμε τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ νά ἐνεργήση μέσα στήν ὕπαρξή μας, γιά νά ἀναγεννηθοῦμε, νά ἀναπτυχθῆ αὐτός ὁ «ἔσω ἄνθρωπος».

Εἶναι γνωστόν αὐτό πού λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὅτι μέσα στήν καρδιά μας ὑπάρχει ὁ «ἔσω ἄνθρωπος». Εἶναι ὁ «ἔξω ἄνθρωπος» καί ὁ «ἔσω ἄνθρωπος». Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος αἰσθανόταν ὅτι, ὅταν γνώρισε τόν Χριστό καί ἀναγεννήθηκε ἐν Πνεύματι, μέσα του ἀναπτύχθηκε κάτι ἰδιαίτερο πού δέν τό εἶχε προηγουμένως, γι’ αὐτό καί ὁμιλοῦσε, τρεῖς φορές τοὐλάχιστον στίς ἐπιστολές του γιά τόν «ἔσω ἄνθρωπο».

Καταλάβαινε, δηλαδή, ὅτι μέσα του ὑπῆρχε κάποια ἄλλη ἐνέργεια. Εἶναι αὐτό πού ἀργότερα ὁ ἅγιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος θά τό παρουσίαζε μέ τήν εἰκόνα τῆς ἐγκύου γυναικός, γιά νά χαρακτηρίση τόν πνευματικό ἄνθρωπο. Ὅπως ἡ γυναίκα αἰσθάνεται μέσα της ὅτι ἔχει ἔμβρυο καί τό καταλαβαίνει πάρα πολύ καλά ἀπό τά σκιρτήματα του, ἔτσι καί ὁ ἄνθρωπος τῆς θείας Χάριτος, ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, αἰσθάνεται ὅτι ἔχει μέσα του αὐτήν τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ ὡς ἔμβρυο. Ἔτσι γίνεται ἡ ἀναγέννηση, καί ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος, ὁ ἄνθρωπος αἰσθάνεται τά «βρεφοπρεπῆ σκιρτήματα» τοῦ Χριστοῦ μέσα στήν καρδιά του.

Νομίζω αὐτό πού λέμε Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, οὐσιαστικά εἶναι Ὀρθόδοξοι Πατέρες, αὐτοί εἶναι οἱ φορεῖς τῆς Ἀποκαλύψεως. Εἶναι οἱ Πατέρες οἱ ὁποῖοι ἀνακάλυψαν τήν νοερά ἐνέργεια μέσα τους, γιατί σύμφωνα μέ τήν διδασκαλία τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου εἶναι λογική καί νοερά, ἔχει νοῦ καί λόγο. Ἡ ἐνέργεια αὐτή, ἡ νοερά ἐνέργεια, ἐνεργοποιεῖται στόν κατά Θεόν ἀναγεννημένο ἄνθρωπο μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Ὅποιος μέσα του αἰσθάνεται αὐτήν τήν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί γνωρίζει τόν «ἔσω ἄνθρωπο», στήν συνέχεια εἶναι πυρπολημένος ἀπό αὐτήν τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί τήν μεταδίδει σέ αὐτούς πού τήν ζητοῦν.

Οὐσιαστικά Πνευματικός Πατέρας εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνεπτυγμένη μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ τήν νοερά ἐνέργεια μέσα του καί ἀναπτύσσεται αὐτό πού λέμε νοερά προσευχή. Αὐτός ὁ Πνευματικός Πατέρας ὅταν ἐντοπίση τίς σπίθες τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ πού ὑπάρχουν στούς ἀνθρώπους πού τόν πλησιάζουν, τότε τούς ἀνάβει αὐτές τίς σπίθες πού ὑπάρχουν μέσα τους καί τούς πυρπολεῖ, τούς μεταδίδει αὐτήν τήν φλόγα, τήν φωτιά τῆς πίστης, τῆς ἀγάπης γιά τόν Θεό. Αὐτό σημαίνει Πνευματικός Πατέρας. Εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνεπτυγμένη αὐτήν τήν ἐνέργεια, τήν νοερά ἐνέργεια, ἔχει γνωρίσει τόν ἔσω ἄνθρωπο καί στήν συνέχεια ἀναπτύσσει ἀκόμη περισσότερο στούς ἄλλους πού τόν πλησιάζουν, τούς μεταδίδει αὐτήν τήν ἐνέργεια καί κάνει τούς ἄλλους νά γεμίζουν ἀπό τήν Χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος μέ ἀγάπη γιά τόν Θεό, μέ τήν προσευχή, μέ ὅλη τήν ἐσωτερική ζωή.

Νομίζω ὅτι ἕνας τέτοιος Γέροντας ἦταν ὁ μακαριστός Γέροντάς σας καί Γέροντάς μας καί Γέροντας ὁλόκληρης τῆς Ὀρθοδοξίας καί πολλῶν Μοναστηριῶν καί ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἀγαποῦν τόν Θεό. Εἶχε ἀνακαλύψει αὐτήν τήν ἐσωτερική ζωή καί τήν μετέδιδε στούς ἄλλους εἴτε μέ τό λόγο του εἴτε μέ τήν διδασκαλία του εἴτε μέ τήν ἐξομολόγηση τήν ὁποίαν ἔκανε καί τήν ἐπικοινωνία πού εἶχε μέ τούς ἄλλους, εἴτε μέ τήν παρουσία του, καί ἄναβε συνεχῶς λαμπάδες.

Εἶναι, αὐτό πού ἔλεγε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς γιά τήν ἀποστολική παράδοση καί διαδοχή. Τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς ἄναψε μιά πολύ μεγάλη λαμπάδα στούς ἁγίους Ἀποστόλους καί ἀπό τότε, ὅπως τήν ἡμέρα τοῦ Πάσχα μεταδίδουμε τό φῶς τῆς Ἀναστάσεως ἀπό λαμπάδα σέ λαμπάδα, ἔτσι ἀπό τότε μέσα ἀπό τούς Ἀποστόλους, τούς Πατέρες, τούς Ἐπισκόπους μεταδίδεται ἀπό γενιά σέ γενιά ἡ χάρη τῆς Ἀρχιερωσύνης, καί τῆς Ἱερωσύνης, μεταδίδεται ἡ χάρη τῆς μοναχικῆς πολιτείας, γενικότερα ἡ χαρισματική ζωή τῆς Ἐκκλησίας μας. Αὐτό ἔκανε ὁ μακαριστός Γέροντας.

Καί τό Μοναστήρι αὐτό, ἀλλά καί αὐτή τράπεζα στήν ὁποία βρισκόμαστε τώρα ἔγινε, θά ἔλεγα, ἕνα ὑπερῶο τῆς Πεντηκοστῆς, ἔγινε μιά Ἱερά Μονή μέσα στήν ὁποία μοναχοί προσεύχονταν, μετανοοῦσαν κατ’ ἀρχάς, γιατί ὁ μακαριστός Γέροντας μιλοῦσε πάρα πολύ γιά τήν μετάνοια καί ἡ μετάνοια εἶναι καρπός τῆς Χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀφοῦ δέν μπορεῖ ὁ σαρκικός ἄνθρωπος νά μετανοήση, ἀλλά μετανοεῖ μόνον ἐκεῖνος πού εἶναι κάτω ἀπό τήν ἐνέργεια τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἔτσι τό Μοναστήρι αὐτό ἔγινε ἕνα ὑπερῶο τῆς Πεντηκοστῆς γιά πολλούς μοναχούς, προσκυνητές, Ἐπισκόπους. Ξέρω ὅτι ἔρχονταν πολλοί Ἐπίσκοποι καί ἐξομολογοῦνταν στόν Γέροντα.

Ἐκεῖνο τό ὁποῖο βλέπουμε καί τό ἔβλεπα κι ἐγώ συνεχῶς στόν μακαριστό Γέροντα εἶναι ὅτι εἶχε καταλάβει πάρα πολύ καλά τί θά πῆ νά συνάπτη κανείς προσωπική διαθήκη μέ τόν Θεό καί ὅτι αὐτή ἡ προσωπική διαθήκη πρέπει νά εἶναι διαθήκη αἰώνια. Καθένας ἀπό μᾶς, ἀρχίζει τήν χριστιανική του ζωή μέ τό Βάπτισμα. Ἀργότερα ὅμως μέ τήν μετάνοια ὅταν συνειδητοποιῆ τί ἀκριβῶς εἶναι ἡ ἁμαρτία, καί ὅταν γίνομαστε μοναχοί, τότε συνάπτει μιά προσωπική διαθήκη μέ τόν Θεό.

Ξέρουμε πολύ καλά τόσο ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη ὅσο καί ἀπό τήν Καινή Διαθήκη ὅτι κάθε διαθήκη συνεπάγεται ὁμολογία πίστεως καί ἔκχυση αἵματος. Διότι, ὅταν κατέβηκε ὁ Μωϋσῆς ἀπό τό Ὄρος Σινά καί ἔδωσε τόν Νόμο, τήν Παλαιά Διαθήκη, τότε διέταξε νά σφαγοῦν σφάγια καί πῆρε τό αἷμα καί ράντισε τίς πλάκες τῆς Διαθήκης καί στήν συνέχεια διέταξε νά γίνη γεῦμα. Αὐτό ἀκριβῶς σημαίνει διαθήκη. Διαθήκη σημαίνει νόμος, ραντισμός αἵματος καί στήν συνέχεια γεῦμα.

Αὐτό ἔκανε ὁ Χριστός καί στόν Γολγοθᾶ. Ἔδωσε τόν νόμο Του, τήν διδασκαλία του καί μετά στόν Μυστικό Δεῖπνο εἶπε: «Λάβετε, φάγετε τοῦτό ἐστι τό σῶμά μου», «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες τοῦτό ἐστι τό αἷμά μου τό τῆς καινῆς διαθήκης». Αὐτό πού ἔγινε στήν Παλαιά Διαθήκη δηλαδή, πού συνδέεται ὁ νόμος μέ τόν ραντισμό τοῦ αἵματος καί τό γεῦμα, αὐτό γίνεται καί στήν Καινή Διαθήκη. Ἔχουμε προσφορά νόμου, λόγου, στήν συνέχεια ἔκχυση αἵματος, τό αἷμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί φυσικά ἀκολουθεῖ τό δεῖπνο τῆς θείας Εὐχαριστίας.  

Καθένας ἀπό μᾶς ἔχει συνάψει αὐτήν τήν προσωπική διαθήκη μέ τόν Θεό. Ὅμως αὐτή ἡ διαθήκη θέλει αἷμα, ὄχι μόνο τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά  καί τό δικό μας αἷμα. Καί δικό μας αἷμα εἶναι ὁ ἀγώνας, ἡ θυσία, τά δάκρυα, ὁ πόνος καί ὁ,τιδήποτε κάνουμε γιά νά ἐκφράσουμε τήν ἐπιθυμία μας γιά νά θεραπευθοῦμε, νά ἀλλοιωθοῦμε πνευματικά. Καί τό δεῖπνο εἶναι τό Μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας. Εἶναι γνωστόν τό πατερικό λόγιο: «δός αἷμα, λάβε πνεῦμα». Ὅσο αἶμα θά δίνουμε γιά τόν Θεό τόσο Ἅγιο Πνεῦμα καί Χάρη θά λαμβάνουμε.

Νομίζω ὅτι στήν περίπτωση τοῦ μακαριστοῦ Γέροντος ἰσχύει αὐτό πού ἔλεγε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «Ἐάν γάρ μυρίους παιδαγωγούς ἔχητε ἐν Χριστῷ, ἀλλ’ οὐ πολλούς πατέρας, ἐν γάρ Χριστῷ Ἰησοῦ διά τοῦ εὐαγγελίου ἐγώ ὑμᾶς ἐγέννησα». Εἴχατε ὅλοι σας πολλούς δασκάλους στήν ζωή σας, ἀπό τήν ἄποψη ὅτι διαβάσατε διάφορα βιβλία, δέχεστε προσκυνητές, λαμβάνετε τήν εὐχή διαφόρων συγχρόνων Γερόντων ἤ Ἐπισκόπων, Πρεσβυτέρων, ἀλλά γιά σᾶς ἕνας εἶναι ὁ Πνευματικός Πατέρας πού σᾶς γέννησε. Ὑπάρχουν πολλοί διδάσκαλοι, ἀλλά ὁ μακαριστός Ἡγούμενος Γεώργιος σᾶς γέννησε πνευματικά διά τοῦ Εὐαγγελίου: «Διά τοῦ εὐαγγελίου ἐγώ ὑμᾶς ἐγέννησα». Σᾶς μετέδωσε τήν εὐαγγελική ζωή, τήν πράξη, ὄχι μόνο τήν διδαχή, σᾶς μετέδωσε ὁλόκληρη τήν εὐαγγελική ὕπαρξή του, καί σᾶς γέννησε κατά Χριστόν.

Πολλές φορές θά μποροῦσε καί ἐκεῖνος, να ἐπαναλάμβανη αὐτό πού ἔλεγε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «τεκνία μου οὕς πάλιν ὠδίνω ἄχρις οὗ Χριστός μορφωθῇ ἐν ὑμῖν». Πόνεσε πάρα πολύ ὁ ἀείμνηστος Γέροντας γιά νά σᾶς ἀναγεννήση, ἀλλά νομίζω τώρα χαίρεται ἀπό τούς οὐρανούς, διότι βλέπει τήν ἀδελφότητα νά εἶναι ἑνωμένη καί ἀγαπημένη.

Ἐμένα μέ συνετάραξαν οἱ λόγοι πού διάβασα στό περιοδικό σας, πού σᾶς εἶπε πρίν τήν ἐκλογή τοῦ νέου Ἡγουμένου καί ἐν ὄψει τῆς ἀναχωρήσεώς του ἀπό τόν κόσμον αὐτόν ὅτι θά ἤθελε τό Μοναστήρι αὐτό νά εἶναι ἑνωμένο καί ὅτι σέ ὅλη του τήν ζωή προσπάθησε νά κρατήση αὐτήν τήν ἑνότητα τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καί τήν ἀγάπη μεταξύ σας. Καί σᾶς εἶπε ὅτι δέν θά ἤθελε νά ὑπάρξουν διασπάσεις, ἀλλά νά ὑπάρχη ἑνότητα κάτω ἀπό τόν νέο Ἡγούμενο, ὁ ὁποῖος θά ἐκλεγῆ.

Παρατηρῶ δέ μέ πολύ μεγάλη συγκίνηση ὅτι κρατᾶτε αὐτόν τόν τελευταῖο λόγο τοῦ Γέροντά σας καί ἐκλέξατε νέο διάδοχο, νέο Πνευματικό Πατέρα, νέον Ἡγούμενο, τόν ὁποῖον ἀγαπᾶτε καί σέβεστε, καί ἐκεῖνος σᾶς ἀγαπᾶ καί σᾶς σέβεται. Στό Μοναστήρι αὐτό ἐξελέγη ἕνας νέος Ἡγούμενος, διάδοχος τοῦ μεγάλου ἐκείνου Γέροντος, μέσα ἀπό τά σπλάγχνα αὐτῆς τῆς ἀδελφότητος, πού ἔχει τό ἴδιο πνεῦμα, τήν ἴδια παράδοση, καί νομίζω ὅτι τό Μοναστήρι αὐτό τώρα περισσότερο θά προοδεύση.

Πολλές φορές ὅταν ἕνα ἀγαπητό μας πρόσωπο φεύγη ἀπό τόν κόσμον αὐτόν, αἰσθανόμαστε ὡς ὀρφανοί. Ἐγώ νά σᾶς πῶ τό δικό μου παράδειγμα. Ζοῦσα μέ ἕναν ἅγιο Ἐπίσκοπο, τόν Μητροπολίτη Ἐδέσσης Καλλίνικο, ὁ ὁποῖος ἦταν γνωστός σέ ὅλους σας, σέ πολλούς ἀπό σᾶς μᾶλλον, μέ τόν ὁποῖον ἔζησα δεκαπέντε (15) χρόνια μέσα στήν Ἱερά Μητρόπολη καί ἤμουν τό κατ’ ἐξοχήν πνευματικό του παιδί. Βεβαίως, καί ὁ Μητροπολίτης, νῦν διάδοχός του Ἐδέσσης Ἰωήλ, ἦταν πνευματικό του παιδί καί συνεργάτης του, ἀλλά δέν ἔμενε στήν Μητρόπολη, ἐκεῖνος εἶχε Πνευματικό Πατέρα, μέ τήν στενή ἔννοια τοῦ ὅρου, τόν ἀείμνηστο π. Ἐπιφάνιο Θεοδωρόπουλο, ἀλλά ἀγαποῦσε τόν Καλλίνικο καί ἐκεῖνος τόν ἀγαποῦσε, ἀφοῦ τόν χειροτόνησε καί διάκονο καί Πρεσβύτερο. Ὅμως ἐγώ ἔμενα στήν Μητρόπολη μαζί του, εἶδα τήν ζωή του, τήν ἀγγελική του πολιτεία, ἦταν ἕνας ἀσκητής Ἐπίσκοπος.

Ὅταν ἦρθε ἡ ὥρα νά φύγη ἀπό τόν κόσμον αὐτόν, ἑτοιμάσθηκα, εἶναι ἀλήθεια, μέ τήν ἀσθένειά του περίπου ἑπτά (7) μῆνες, ἀλλά ὅταν ἐκοιμήθη καί ἔγινε ἡ ἐξόδιος ἀκολουθία, αἰσθάνθηκα ὅτι ἔμεινα τελείως μόνος μου. Ἄν ὑπάρχει μιά ἀδελφότητα, ὑπάρχουν οἱ ἄλλοι ἀδελφοί καί συνεχίζουν τόν δρόμο τους. Ἐγώ ἤμουν τελείως μόνος μου. Καί εἶπα: «Θεέ μου, τώρα τί θά κανω χωρίς Γέροντα στήν ζωή μου;». Καί αὐτό περίπου κράτησε τρεῖς (3) ὧρες, τήν ἑπόμενη ἡμέρα τῆς κηδείας του, αἰσθάνθηκα σάν νά ἤμουν μέσα σέ ἕνα σκοτάδι. Ἀμέσως ὅμως μετά εἶπα: «Ἐκοιμήθη ὁ Γέροντάς μου, μέ ἀγαποῦσε, τόν ἀγαποῦσα, τώρα εἶναι στούς οὐρανούς καί ἐφόσον εἶναι στούς οὐρανούς θά μέ προστατεύη καί θά μέ εὐλογῆ». Καί ἀμέσως πῆρα μπροστά καί ἀπό τότε αἰσθάνομαι περισσότερο τήν εὐλογία του παρά ὅσο ζοῦσε. Γενικῶς πέρασα πάρα πολλές δυσκολίες μετέπειτα στήν ζωή μου, ἀλλά εἶχα καί ἔχω πάντοτε κοντά μου τόν ἀείμνηστο Γέροντά μου.

Τό ἔλεγα καί δέν μέ πίστευαν οἱ ἄνθρωποι ὅτι «ἐγώ αἰσθάνομαι τήν παρουσία τοῦ Γέροντός μου τώρα καί τήν εὐλογία του περισσότερο ἀπό ὅσο ὅταν ζοῦσε». Ἄλλωστε ἔχω καί ἁγιογραφική τεκμηρίωση. Οἱ Μαθητές εἶχαν τρία χρόνια κοντά τους τόν Χριστό, τόν ἀγαποῦσαν, τόν σέβονταν, πικράθηκαν ὅταν ἔβλεπαν ὅτι ὁ Χριστός θά σταυρωθῆ, ἀλλά Ἐκεῖνος τούς εἶπε: «Οὐκ ἀφήσω ὑμᾶς ὀρφανούς, ἀλλά ἔρχομαι πρός ὑμᾶς». Καί ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς οἱ Μαθητές  ἑνώθηκαν μέ τόν Χριστό καί ἔγιναν μέλη τοῦ Σώματος Του.

Μέχρι τήν Πεντικοστή τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ ἦταν ἔξω ἀπό αὐτούς, ἐνῶ ἡ Χάρη πού τούς ἔδινε ἦταν ἔσωθεν, ἀλλά τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς  ἑνώθηκαν καί μέ τό ἀναστημένο Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἔγιναν μέλη τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ καί δέν αἰσθάνθηκαν ποτέ ὀρφανοί. Ἐμεῖς δέν πιστεύουμε ὅτι ὑπάρχει μιά ἀόρατη Ἐκκλησία τήν ὁποία δέν βλέπουμε καί μιά ὁρατή Ἐκκλησία τήν ὁποία βλέπουμε, ὅπως λένε οἱ Προτεστάντες, ἀλλά πιστεύουμε ὅτι μία εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ἔχει βέβαια τήν ἀόρατη ὄψη της καί τήν ὁρατή, ἀλλά μία εἶναι ἡ Ἐκκλησία. Εἶναι Ἐκκλησία ἀγγέλων καί ἀνθρώπων, ζώντων καί κεκοιμημένων καί ἑπομένως ἀκούγεται μέσα στήν Ἐκκλησία ἕνα παναρμόνιο ἆσμα.

Νομίζω ὅτι ὁ Γέροντάς σας θά εἶναι πολύ πιό κοντά σας ἀπό ὅ,τι ἦταν ὅσο ζοῦσε, ἀρκεῖ νά ἔχουμε ἐμεῖς τήν διάθεση καί νά παραμείνουμε σέ ἐκεῖνα τά ὁποῖα ἐκεῖνος μᾶς δίδασκε καί νά ζοῦμε σύμφωνα μέ τό ἅγιο παράδειγμά του καί τήν ἁγία του ζωή. Καί ἐάν ἔχουμε αὐτήν τήν ἐπικοινωνία ἐμεῖς διά τῆς ἐφαρμογῆς τῶν λόγων του, τότε καί ἐκεῖνος ποτέ δέν θά λείψη καί θά προσεύχεται καί θά παρακαλῆ γιά ὅλους μας.

Θέλω νά σᾶς εὐχαριστήσω γιά τήν φιλοξενία τήν ὁποία μοῦ παρείχατε ἀπό χθές μέχρι σήμερα, ἀβραμιαία φιλοξενία. Θέλω νά σᾶς εὐχαριστήσω γιά τήν θεία Λειτουργία τήν ὁποίαν ἐπιτελέσαμε σήμερα καί θά ἤθελα νά εὐχηθῶ νά ἔχετε, καί ὅπως ἔχετε, δέν χρειάζεται νά τό εὐχηθῶ, νά παραμείνετε σέ αὐτά τά ὁποῖα ἀκούσατε ἀπό μακαριστό Γέροντά σας.

Ἐδῶ σέ αὐτήν τήν τράπεζα ἀκούστηκε μεγάλη, ὑψηλή θεολογία. Λίγα Μοναστήρια στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἔχουν τήν εὐλογία νά ἀκοῦνε λόγο θεολογικό. Στήν Ἱερά αὐτή Μονή ἀκούστηκε ὑψηλός λόγος θεολογικός. Σέ κάθε σύναξη, σέ κάθε ὁμιλία, σέ κάθε πανήγυρη, πέρα ἀπό τίς ἀναγνώσεις τῶν ἁγίων Πατέρων, ἀκούσατε θεολογία ὑψηλή ὄχι ἀπό ἀπόψεως διανοητικῆς, ἀλλά ἀπό ἀπόψεως χαρισματικῆς, γιατί ὁ μακαριστός Γέροντας εἶχε μεγάλο χάρισμα μέ πάρα πολύ ὡραῖο τρόπο νά παρουσιάζη τήν βιωματική ἐμπειρία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

Παρακαλῶ νά εὔχεσθε καί γιά μένα καί γιά μᾶς τούς Ἐπισκόπους νά εἴμαστε ἐμεῖς ὅπως μᾶς θέλει ὁ Θεός, μέσα στήν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας, ὥστε νά δοξάζεται τό ὄνομα τοῦ Ἁγίου Τριαδικοῦ Θεοῦ.
Ὁ Θεός νά εἶναι πάντοτε μαζί μας!

Ὁ Ναυπάκτου Ἱερόθεος γιά τόν π. Θεόκλητο Διονυσιάτη

Ὅταν ἦμουν φοιτητής στό Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, τήν περίοδο 1964 - 1968, πήγαινα συχνά στό Ἅγιον Ὄρος καί στήν Μονή τοῦ Ἁγίου Διονυσίου. Τότε δέν ὑπῆρχε ἀκόμη αὐτό τό ρεῦμα πού παρατηρήθηκε ἀργότερα νά πηγαίνουν νά μονάσουν πολλοί νέοι στό Ἅγιον Ὄρος. Ὅπως εἶπε ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Φιλαδελφείας κ. Μελίτων, περίπου τά μισά Μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἦταν ἰδιόρρυθμα, καί τά κοινόβια δέν εἶχαν πολλούς μοναχούς. Ἡ Μονή τοῦ Ἁγίου Διονυσίου ἦταν Κοινοβιακή καί ἦταν ἀπό τά καλύτερα Μοναστήρια.

Πηγαίναμε στήν Μονή καί συναντούσαμε τόν Ἡγούμενο π. Γαβριήλ, ὁ ὁποῖος δέν εἶχε πτυχίο Θεολογικῆς Σχολῆς, ἀλλά ἦταν ἔξυπνος, εἶχε πνευματική πείρα, ἦταν σοφός, διακριτικός καί γεμάτος ἀγάπη. Ὁ π. Θεόκλητος Διονυσιάτης ἦταν δυναμικός, θεολογικά κατηρτισμένος καί χειμαρρώδης στόν λόγο. Πηγαίναμε, λοιπόν, πολλοί φοιτητές τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς στό Μοναστήρι αὐτό, ἐξομολογούμασταν στόν π. Γαβριήλ Διονυσιάτη καί συζητούσαμε μέ τόν π. Θεόκλητο καί ἔτσι λύναμε ὅλα τά θέματα καί τά προβλήματα πού εἴχαμε ὡς φοιτητές.

Ἦταν ἕνας, πράγματι, καταπληκτικός συνδυασμός. Τό Ἅγιον Ὄρος μέ τήν διαχρονική του παράδοση, ὁ π. Γαβριήλ μέ τήν μεγάλη πνευματική του ἐμπειρία καί τήν σοφή του διακριτική ἀγάπη, καί ὁ π. Θεόκλητος μέ τόν χειμαρρώδη ἐκρηκτικό θεολογικό του λόγο. Μέ τόν τρόπο αὐτόν ἱκανοποιοῦνταν ὅλα τά ἐνδιαφέροντά μας.

Θυμᾶμαι τήν ἐκρηκτική φυσιογνωμία τοῦ π. Θεοκλήτου. Ὅταν συζητοῦσες μαζί του...

δέν ἤξερες «ἀπό ποῦ θά σοῦ ἔρθη»! Μέ συγχωρεῖτε γιά τήν ἔκφραση. Δηλαδή, κατά τήν συζήτηση, ἔλεγες κάτι, ἐκεῖνος σοῦ ἔλεγε κάτι ἄλλο, δέν ἤξερες ποῦ θά σέ πάη καί δέν ἤξερες «ἀπό ποῦ θά τήν βρῆς»! Ἦταν πανέξυπνος –ἄλλωστε τό καταλάβατε λίγο καί ἀπό ὅσα ἐλέχθησαν προηγουμένως– γνώστης πολλῶν πραγμάτων, θεολογικῶν, μοναχικῶν καί θύραθεν σοφίας, καί τόν συγκρατοῦσε ὁ Γέροντάς του, στόν ὁποῖο ἔκανε ὑπακοή, ὅσο μποροῦσε.

Μητροπολίτης πρ. Ύδρας Ιερόθεος

Εκοιμήθη την 15η Ιουλίου ε.ε. ο σεβάσμιος γέρων Μητροπολίτης πρ. Ύδρας Ιερόθεος (κατά κόσμον Σπυρίδων Τσαντίλης).
Ο αείμνηστος Μητροπολίτης γεννήθηκε στην Πάτρα το 1920. Σπούδασε στην Θεολογική Σχολή Αθηνών. Διάκονος και Πρεσβύτερος χειροτονήθηκε το 1958. Υπηρέτησε ως Ιεροκήρυκας, Καθηγητής Μ. Εκπαίδευσης και Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών. Μητροπολίτης Ύδρας εξελέγη το 1967 και το έτος 2001 παραιτήθηκε για λόγους υγείας.
Η εξόδιος ακολουθία του τελέσθηκε την ημέρα της αγίας Μαρίνης στον Ιερό Ναό του Αγίου Νεκταρίου και η ταφή του έγινε, σύμφωνα με την επιθυμία του, στο προαύλιο του Ιερού Ναού.
Για τον εκλιπόντα ομίλησαν, μεταξύ άλλων, ο Σεβ. Μητροπολίτης Καρυστίας κ. Σεραφείμ, ως εκπρόσωπος του Μακαριωτάτου, ο Αρχιμ. π. Μάρκος Βασιλάκης, ως εκπρόσωπος της Ιεράς Συνόδου, και ο Σεβ. Μητροπολίτης Πειραιώς κ. Σεραφείμ, ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριάρχη.
Ο αείμνηστος Ιεράρχης άφησε μνήμη αγαθού Ποιμένος, πιστού, ασκητικού και εκδαπανηθέντος υπέρ του Ποιμνίου και υπέρ του νόμου του Ευαγγελίου.
Η εφημερίδα μας κάνει αυτή την μικρή αναφορά –επιφυλασσόμενη για κάποια εκτενέστερη στο μέλλον– αφ' ενός μεν ένεκεν τιμής για την εν γένει προσφορά του στην Εκκλησία, αφ' ετέρου δε λόγω του συνδέσμου αγάπης και σεβασμού που είχε με τον Σεβ. Μητροπολίτη μας κ. Ιερόθεο και με τον μακαριστό Μητροπολίτη Εδέσσης κυρό Καλλίνικο.

Ιερόθεος: Eίκοσι χρόνια στο πηδάλιο της Ιστορικής Μητρόπολης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου

«Ιεροθέου του Σεβασμιωτάτου και  Θεοπροβλήτου Μητροπολίτου της Αγιωτάτης Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, ημών δε Πατρός και Ποιμενάρχου πολλά τα έτη»
 Γράφει ο Καθηγητής Χρήστος Γερ. Σιάσος
Η εκκλησία μας την Κυριακή, 4 Οκτωβρίου 2015, εορτάζει τον πρώτο Επίσκοπο Αθηνών, Άγιο Ιερόθεο. Ο Ιερόθεος γεννήθηκε στην Αθήνα από πλούσια οικογένεια λίγα χρόνια πριν τη γέννηση του Χριστού και εκοιμήθησε βαθειά γεράματα το τελευταίο τέταρτο του 1^ουαιώνα μ.Χ. Ο Άγιος Ιερόθεος διδάχθηκε τη Χριστιανική Πίστη από τον Απόστολο Παύλο και χειροτονήθηκε πρώτος Επίσκοπος Αθηνών.  Σύμφωνα με την παράδοση ο Επίσκοπος Ιερόθεος παραβρέθηκε στην Κοίμηση της Παναγίας μας στην Ιερουσαλήμ.
 Την ήμερα αυτή είναι και τα ονομαστήρια του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ.κ. ΙΕΡΟΘΕΟΥ, της Ιστορικής Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου.
Μικρή αναφορά στον ΑΞΙΟ  Ιεράρχη
Είκοσι χρόνια, ο ακούραστος εργάτης του Ευαγγελίου, ο χαρισματικός ηγέτης,  μαχητής και λόγιος Ιεράρχης της Εκκλησίας μας, κ.κ. Ιερόθεος, συμπλήρωσε στις 20 Ιουλίου 2015 Μητροπολίτης στην Ιστορική Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου. Η Ναύπακτος ήταν η πρώτη Πόλη- έδρα Επισκοπής από το343μ. Χ.
Η απλότητα, η ηθική ακεραιότητα, η καλοσύνη, η εμμονή του στην Ορθόδοξη Πίστη,  στις παραδόσεις της Εκκλησίας και η απέραντη αγάπη προς τους Πιστούς Χριστιανούς, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά του μεγάλου και ΑΞΙΟΥ πνευματικού μας Αμπελουργού.
Ο Ιερόθεος, κατά κόσμο Γεώργιος Βλάχος, γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1945 όπου έλαβε τις εγκύκλιες σπουδές του. Τις Γυμνασιακές του σπουδές τις ολοκλήρωσε στο Αγρίνιο και στη συνέχεια μετά από εξετάσεις εισήχθη στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Θεσσαλονίκης, από το 1964 έως το 1968, όπου έλαβε το Πτυχίο του Θεολόγου με βαθμό «ΑΡΙΣΤΑ».
Ο Γεώργιος μεγάλωσε και έλαβε από τους γονείς του, Σωτήριο και Ευτυχία αλλά και από τη θεία του την Παρασκευή, αδελφή της μητέρας του, εκκλησιαστική ζωή, αγάπη καθ΄ότι ήταν και αυτοί άνθρωποι της εκκλησίας, άνθρωποι του Θεού.
Από το βιβλίο του Σεβασμιωτάτου με τίτλο: «Βιογραφικά και αυτοβιογραφικά των γονέων μου Σωτηρίου και Ευτυχίας και της θείας μου Παρασκευής Καραγιάννη», καταθέτουμε τρεις γραμμές με πολύ νόημα. Από τον αείμνηστο πατέρα του: «…Αν θάλασσα περάσης και ποταμούς διαβής, τον πατέρα σου μη λησμονής…».  Από την αείμνηστη μητέρα του: «…Ο Θεός να σε προστατεύση και να σε ευλογήση σε όλη σου τη ζωή»  και από την αείμνηστη θεία του: «…και σκέπτομαι πόση ζημιά κάνουν οι έπαινοι και οι επιτυχίες. Ας είμεθα σαν το ήσυχο ρυάκι που ποτίζει, δροσίζει χωρίς θόρυβο…»  και ο Σεβασμιώτατος κλείνει το διάλογο με τα αγαπημένα του πρόσωπα: «Σας θεωρώ ένα Άγιο Δισκοπότηρο, που προσέφερε η οικογένειά μας εις τον Θεόν και προσεύχομαι, κανένα βέβηλο χέρι να μην αγγίξει επάνω σας. Όπως αρχίσατε την αγγελική πολιτεία, με φλόγα και αγάπη δια τον Θεόν και προς Δόξαν του Αγίου Ονόματός Του, έτσι να συνεχίσετε και να παραδώσετε την ψυχήν σας εις τον Θεόν».
 Κατά τη διάρκεια των σπουδών του, μαζί με ομάδα συμφοιτητών του, ασχολήθηκε με την Πατρολογία και την καταγραφή των χειρογράφων που διασώζονται στις βιβλιοθήκες των Ιερών Μονών του Αγίου Όρους. Ιδιαίτερα εντρύφησε στην διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.
Ως νέος και άριστος επιστήμονας θα μπορούσε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό και ακολούθως να εξελιχθεί σε Πανεπιστημιακός Δάσκαλος. Όμως, τον εκλεκτό αυτόν επιστήμονα τον κέρδισε η Εκκλησία. Έτσι προτίμησε να γίνει ο Δάσκαλος των ψυχών μας, να γίνει ο Πνευματικός μας οδηγητής και εξομολογητής. Ο Γεώργιος μόλις πήρε το πτυχίου του, γεμάτος όρεξη για δουλειά, πήγε κοντά στον Πνευματικό του Πατέρα αείμνηστο Μητροπολίτη Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας  κυρό Καλλίνικο.
Ο Μητροπολίτης Καλλίνικος, από την Ανάληψη (Δερβέκιστα) Θέρμου, τοποθετήθηκε Μητροπολίτης στη Μητρόπολη αυτή το 1967, αφού πρώτα υπηρέτησε, για πολλά χρόνια, ως Πρωτοσύγκελος στην Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας. Ο Γεώργιος γνώρισε το Γέροντά του το 1959 στο Αγρίνιο σ΄ένα Οικοτροφείο.
 Κοντά στον Καλλίνικο, πρόσφερε σημαντικό πνευματικό έργο και διδάχθηκε πολλά. Έγινε λαϊκός Ιεροκήρυκας κηρύττοντας το λόγο του Θεού σε όλη την περιφέρεια της Μητροπόλεως. Την είσοδό του στην μοναχική ζωή και την ιεροσύνη την εκδήλωνε ποικιλοτρόπως. Ήθελε πολύ να έλθει αυτή η ώρα, γνώριζε όμως ότι αυτό το γεγονός είναι γεγονός προσωπικής ευθύνης. Κάποια ημέρα είπε το «ναι» στο Γέροντά του.
Τότε ο Ιεράρχης σηκώθηκε από την καρέκλα του Γραφείου του και  ασπάστηκε το Γεώργιο. Ακολούθησε η έγγραφή του στο  δοκιμολόγιο της Ιεράς Μονής της Αγίας Παρασκευής  Γιαννιτσών. Ο Καλλίνικος προγραμμάτισε την κουρά του για τις 12 Σεπτεμβρίου 1971 ημέρα Κυριακή, κατά την διάρκεια του Εσπερινού στην Αγία Παρασκευή. Το όνομα που του έδωσε ήταν το όνομα του Γέροντός του Ιεροθέου τιμώντας έτσι τον Αείμνηστο Μητροπολίτη Αιτωλίας και Ακαρνανίας, Ιερόθεο.
Μετά την κουρά  πηγαίνει  στο Άγιο  Όρος για περισσότερη προσευχή και να προετοιμασθεί  για τη χειροτονία του σε  Διάκονο, που θα γινόταν στις 10 Οκτωβρίου 1971. Ο Άγιος Ιεράρχης στην τελετή χειροτονίας του Ιεροθέου εις Διάκονο μεταξύ των άλλων είπε:  «Οσιολογιώτατε Υποδιάκονε Ιερόθεε, Ιστορική και φοβερά είναι η παρούσα στιγμή δια σέ. Πρόκειται να εισέλθης εις τα Άγια των Αγίων. Πρόκειται να αναβής εις όρος υψηλόν, το όρος της Ιερωσύνης. Πρόκειται να ανυψωθής εις τον Ουρανόν. Πρόκειται να συνομιλής και μετά ανθρώπων, αλλά και μετά Αγγέλων. Πρόκειται να αναλάβηςφορτίον μέγα και να φέρης εις πέρας αίσιον βαρείαν, σπουδαίαν, υψίστηναποστολήν… Δεδικαιολογημένη η αγωνία σου και φυσικός ο φόβος σου…»
Στις 25 Ιουνίου 1972  ο Μητροπολίτης Καλλίνικος καθόρισε και την εις Πρεσβύτερο χειροτονία του. «…Ευχάριστος η θέσις μου, διότι η άχρι τούδε πολιτεία σου, ως μαθητού, ως Φοιτητού, ως Θεολόγου, ως Ιεροδιακόνου, πολλάς ελπίδας παρέχουν, ότι θα τιμήσης τον τιμήσαντά σε Θεόν…»   Στο τέλος της Λειτουργίας προχειρίστηκε σε Αρχιμανδρίτης. Ο Σεβασμιώτατος παρέδωσε τον Σταυρό που του άφησε ο Γέροντάς του, ο Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας Ιερόθεος  και τον φόρεσε στον χειροτονηθέντα Αρχιμανδρίτη Ιερόθεο.
 Αργότερα με την Διαθήκη του άφησε και την μίτρα του αειμνήστου Ιεροθέου, στον Αρχιμανδρίτη Ιερόθεο. Μετά από λίγο καιρό τον χειροθέτησε Πνευματικό. Κοντά στον Καλλίνικο ο Ιερόθεος παρέμεινε δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια μαθητευόμενος στην εκκλησιαστική ζωή και αποκτώντας εκκλησιαστικό φρόνημα.
 Με την παιδεία, την ευγλωττία, την ειλικρίνεια, την τιμιότητα, το γνήσιο καλόκαρδο χαμόγελό του, διοργάνωνε ομιλίες, λειτουργούσε τα Κατηχητικά Σχολεία και τις Κατασκηνώσεις της περιοχής, διηύθυνε και μιλούσε σε Ιερατικά Συνέδρια της Μητροπόλεως. Για μεγάλο χρονικό διάστημα υπηρέτησε κοντά στους Αξιωματικούς, Υπαξιωματικούς και οπλίτες της 2ας Μεραρχίας Στρατού.
Το 1987 έρχεται στην Ιερά Μητρόπολη Θηβών και Λεβαδείας κοντά στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη και νυν Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο. Στη Μητρόπολη αυτή ο Ιερόθεος αναλαμβάνει υψηλά καθήκοντα αρχίζοντας τις περιοδείες του ως Ιεροκήρυκας σε όλη την περιφέρεια της Μητροπόλεως. Μετά από τη Μητρόπολη αυτή πηγαίνει, για να υπηρετήσει ως Ιεροκήρυκας, στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών κοντά στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος μακαριστό Σεραφείμ.
  Στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών ο Ιερόθεος υπηρετεί για οκτώ χρόνια. Παράλληλα με το έργο του Ιεροκήρυκα εκτελούσε χρέη Διευθυντού Νεότητας της Αρχιεπισκοπής καθώς και μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Νεότητας. Από τη θέση αυτή διοργάνωσε Συνέδρια, ημερίδες για τους υπεύθυνους των Κατηχητικών Σχολείων και επόπτευε όλα τα Πνευματικά Κέντρα των Ενοριών της Αρχιεπισκοπής Αθηνών.
Με απόφαση της Ιεράς Συνόδου, αφού προηγήθηκε πρόσκληση του Πατριάρχου Αντιοχείας Ιγνατίου, δίδαξε την Ελληνική Γλώσσα και παρέδιδε μαθήματα «Χριστιανικής Ηθικής» στους φοιτητές της Μπελεμεντείου Θεολογικής Σχολής «Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός» στο Πανεπιστήμιο του Πατριαρχείου Αντιοχείας στο Βόρειο Λίβανο. Ο Ιερόθεος δέχθηκε τιμητική πρόσκληση από τον Πατριάρχη να αναλάβει Σχολάρχης στη Θεολογική Σχολή του Πατριαρχείου αλλά οι πολλές υποχρεώσεις του στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών δεν του επέτρεψαν.
Στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών, με αποφάσεις του Αρχιεπισκόπου Αθηνών μακαριστού Σεραφείμ αλλά και της Ιεράς Συνόδου τοποθετήθηκε στην Εθνική Επιτροπή κατά του AIDS, στον ΟΚΑΝΑ, στο Κέντρο Ελέγχου Ειδικών Λοιμώξεων, στο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο, Πρόεδρος της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής επί των Ταυτοτήτων, της Επιτροπής για τη συλλογή υπογραφών για την διενέργεια του Δημοψηφίσματος, Πρόεδρος  της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής για την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, μέλος της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής για την αντιμετώπιση του προβλήματος της Εκμετάλευσης και κακοποίησης των παιδιών, Επιστημονικός Σύμβουλος στην Συνοδική Επιτροπή Βιοηθικής και αλλού.
Το 1992 ανέπτυξε τις θέσεις της Εκκλησίας για το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδος στην Ειδική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής. Ήταν και είναι ομιλητής σε Ιερατικά, Θεολογικά και Επιστημονικά Συνέδρια που διοργάνωσαν Μητροπόλεις, η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων, η Ιερά Σύνοδος και άλλες Θρησκευτικές Οργανώσεις.
Υπήρξε πρωτεργάτης στην ίδρυση και λειτουργία του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Εκκλησίας της Ελλάδος και για πολλά χρόνια ήταν παραγωγός εκπομπής. Το χρόνο που ήταν στην Ιερά Μητρόπολη Εδέσσης, ίδρυσε Μοναστική Αδελφότητα και στη συνέχεια λειτούργησε στην Ιερά Μονή Γενεθλίου της Ιεράς Μητροπόλεως Θηβών και Λεβαδείας.
Στις 19 Ιουλίου 1995 η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, εκτιμώντας την προσφορά, την προσωπικότητα και το σημαντικότατο έργο, εκλέγει νέο Μητροπολίτη Ναυπάκτου τον Αρχιμανδρίτη Ιερόθεο. Η χειροτονία του σε Επίσκοπο έγινε την 20ή Ιουλίου, εορτή του Προφήτου Ηλία,  στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό των Αθηνών.
 Η ενθρόνιση του νέου Ιεράρχη έγινε στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου Ναυπάκτου, στις 10 Σεπτεμβρίου του ιδίου έτους. Ο Σεβασμιώτατος στον ενθρονιστήριο λόγο του είπε προς τον Κλήρο και το λαό της Μητροπολιτικής του περιφέρειας: «…Σας δίνω την καρδιά μου και ζητώ την δική σας…».
Ως Μητροπολίτης ο κ. Ιερόθεος πρόσφερε και προσφέρει τεράστιο κοινωνικό έργο. Έχει την ικανότητα να συνδυάζει την ιερότητα με την απλότητα, έχει το χάρισμα να έρχεται κοντά στους πιστούς χωρίς να λαϊκίζει, είναι το στήριγμα όλων των πιστών, πτωχός υλικά αλλά για όλους μας είναι ο πλουσιότατος  Πνευματικός Δάσκαλος. Είναι η προσωποποίηση της αγάπης και της καλοσύνης.
     Άξιος Ποιμενάρχης, εξομολογητής, παιδαγωγός, διάφανος, αγωνιστής της Εκκλησίας του Χριστού μας, άκαμπτος, λόγιος όσο λίγοι Αρχιερείς, συγγραφέας με λόγο απλό και κρυστάλλινο, φιλόσοφος, ιστορικός, ταπεινός, πράος, είναι μια χαρισματική προσωπικότητα.  Στη Ναύπακτο συνέστησε τους Συνδέσμους Αγάπης σε όλους τους Ιερούς Ναούς με πλούσιο φιλανθρωπικό έργο. Ίδρυσε Σχολή Βυζαντινής Σχολής.
Κάθε καλοκαίρι λειτουργούν οι παιδικές κατασκηνώσεις για όλους τους νέους της περιοχής. Είναι Πρόεδρος σε Κληροδοτήματα της Πόλης. Διοργανώνει και μιλάει σε Συνέδρια στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, ημερίδες για Εκπαιδευτικούς, Επιστημονικούς Φορείς, φοιτητές και μαθητές, σε Κληρικούς και Συλλόγους.
Η πορεία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτουκ. Ιεροθέου φωτίζεται από το φως του Χριστού. Ο Άξιος αυτός Ιεράρχης είναι μια στιβαρή προσωπικότητα που διακονεί επί είκοσι χρόνια την Ιστορική Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου και μπορούμε να αντλούμε ασταμάτητα δύναμη, αγάπη και άφθονη πνευματική τροφή μέσα από τους λόγους του και τα γραφόμενά του.
Ο κ. Ιερόθεος θεωρείται ο πολυγραφότερος Έλληνας Κληρικός, αφού έχει γράψει περισσότερα από εβδομήντα πολυσέλιδα βιβλία Θεολογικού, Εκκλησιαστικού και Κοινωνικού περιεχομένου. Όλα του τα βιβλία είναι βασισμένα στην διδασκαλία των Αγίων Πατέρων της Εκκλησίας μας. Περισσότερα από τριάντα έχουν μεταφρασθεί σε πολλές ξένες γλώσσες  όπως, Τσέχικα, Ρουμάνικα, Γαλλικά, Αγγλικά, Γερμανικά, Ισπανικά, Αραβικά, Ρωσικά, Κινέζικα, Βουλγάρικα, Σέρβικα, Ουκρανικά, Ουκρικά. Το βιβλίο του με τίτλο «Το Πρόσωπο στην Ορθόδοξη Παράδοση»  για την πενταετία 1990 έως 1995  βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, η δε βράβευση έγινε από την ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών το 1996. Αρθρογραφεί σε εφημερίδες, «Το Βήμα», «Ελεύθερο Τύπο», «Τα Νέα», «Απογευματινή», Καθημερινή», «Ελευθεροτυπία», «Κόσμος του Επενδυτή», σε περιοδικά, στον Τοπικό τύπο καθώς και στην εφημερίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου  «Εκκλησιαστική Παρέμβαση».
Άλλες δραστηριότητες του Μητροπολίτου κ. Ιεροθέου
Την Κυριακή, 19 Ιουλίου 1998, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης  κ. Ιερόθεος παρουσία του  Επισκόπου Ελβετίας κ. Δαμασκηνού και άλλων Ιεραρχών  τέλεσαν τον Αγιασμό  θεμελίωσης  της γέφυρας Ρίου – Αντιρρίου (ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΤΡΚΟΥΠΗΣ) που ήταν ένα όνειρο πολλών δεκαετιών και γενεών Αιτωλοακαρνάνων, Αχαιών, Ηπειρωτών και γενικά της Δυτικής Ελλάδας. Την θεμελίωση έκανε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος.
 Στο τριήμερο 17 έως 19  Ιουνίου  το 2006  η Ναύπακτος γιόρτασε την έλευση του Τιμίου Λειψάνου του Αγίου Ιερομάρτυρος Πολυκάρπου Επισκόπου Σμύρνης. Το Ιερό Λείψανο φυλάσσεται  στην Ιερά Μονή Αμπελακιωτίσσης, ο Άγιος Πολύκαρπος είναι ο Προστάτης της Ναυπακτίας.Κάθε χρόνο αρχές Ιουλίου τελεί Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στο σπήλαιο του Αγίου Νικολάου με εγκλείστρα στο όρος  Βαράσοβατης Αιτωλίας.
Πανεπιστημιακή διάκριση – αναγόρευση σε Επίτιμο Διδάκτορα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη κ. Ιεροθέου από το τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών
Στις 5 Μαρτίου 2008, η Γενική Συνέλευση του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής  Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών έλαβε ομόφωνη απόφαση, ύστερα από εισήγηση – πρόταση των Καθηγητών της, για αναγόρευση σε Επίτιμο Διδάκτωρα τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεο, για το έργο του, την προσφορά του και τους κόπους του στην Επιστήμη της Θεολογίας. Παραθέτω τμήμα της απόφασης: «… Ανήρ βίω και έργο και πολιτεία άριστος, Θεολογικής παιδείας εγκρατέστατος γενόμενος, πολλά επί μαθήσειιδρώσας, ουκ επαύσατο κηρύττον τον λόγον της ευσεβείας εις ωφέλειαν ψυχής, πλανηθείς αργαλέας οδούς έως περάτων της γής, χρησιμώτατα περί την Ορθοδοξίανπαιδεύματαπαραθέμενοςποικίλαιςσυγγραφαίς εις πλείστας γλώσσας μεταχθείσαις, επιστημόνως συνηγόρησε του λόγου της ευσεβείας, συμβουλίων δε και επιτροπών μετέχων επωφελώς εισηγήσατο,… τοις νέοις δε διδασκαλείον περί του τα σεμνά και θεία άσματα μελωδείνσυνεστήσατοεπαινέσαι τε αυτόν και επίτιμον Διδάκτορα του Τμήματος αναδείξαι,…». Την απόφαση του Τμήματος ενέκρινε και η Σύγκλητος του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στις 17 Απριλίου του ιδίου έτους.
Από τον Αγιασμό θεμελίωσης της Γέφυρας  Ρίου – Αντιρρίου «Χαρίλαος Τρικούπης» από  τονΣεβασμιώτατο Μητροπολίτη κ. Ιερόθεο
Επίσημη επίσκεψη του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου στην Ιστορική Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου
Την Τρίτη, 4 Νοεμβρίου του 2008, ο Παναγιώτατος Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως – Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, επισκέφθηκε επίσημα την Ιστορική Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου στην έδρα της την  Ναύπακτο, προσκεκλημένος από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη κ. Ιερόθεο και συνοδευόμενος από τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμο. Θερμή και εγκάρδια υποδοχή επεφύλαξε με τιμές, σεβασμό και αγάπη, όπως ακριβώς αρμόζει στον Προκαθήμενο της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, τόσο ο Κλήρος όσο και ο Λαός της Πόλης αλλά και του Νομού γενικότερα.
 Στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου τελέσθηκε Πανηγυρική Δοξολογία. Ακολούθησαν  προσφωνήσεις από πολιτειακούς παράγοντες   και στη συνέχεια επίσημο γεύμα που προσέφερε ο Δήμος Ναυπάκτου στον Υψηλό επισκέπτη. Με την αποχώρηση του Οικουμενικού Πατριάρχου από την πόλη της Ναυπάκτου όλοι εκφράσθηκαν με τα καλύτερα λόγια καθ΄ότι ο Λαός της Ναυπάκτου συμμετείχε με πολλή χαρά, αγάπη και ενθουσιασμό.
Την Κυριακή, 14 Ιουνίου 2015, στο Θέρμο πραγματοποιήθηκε εκδήλωση μνήμης για τον αείμνηστο Μητροπολίτη Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας κυρό Καλλίνικο Πούλο για τα τριάντα χρόνια από την κοίμησή του. Στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου τελέσθηκε Αρχιερατικό Συλλείτουργο από τους Σεβασμιωτάτους Μητροπολίτες Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεο, πνευματικό τέκνο του αειμνήστου, Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας κ. Ιωήλ, και Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Κοσμά.
Ακολούθησε Αρχιερατικό μνημόσυνο και έπειτα εκδήλωση με αναφορά στον τιμώμενο Ιεράρχη από τον Ναυπάκτου κ. Ιερόθεο με θέμα: «Βίος και Πολιτεία του μακαριστού Μητροπολίτου Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας κυρού Καλλινίκου».  Ο Άγιος Ναυπάκτου είναι ένας λαμπρός νους και διαθέτει πολλά χαρίσματα για το καλό της Εκκλησίας μας. Φωτισμένος, ισχυρός και τολμηρός Ιεράρχης.
Μεγάλο επίσης είναι το κοινωνικό, φιλανθρωπικό, Εθνικό και συγγραφικό του  έργο. Βιβλία του Σεβασμιωτάτου συναντάμε σε όλα τα Κράτη, σε όλες της Ηπείρους. Στο πρόσωπό του αποτυπώνεται απέραντη αγάπη προς όλους τους συνανθρώπους του.
Κάθε χρόνο τους καλοκαιρινούς μήνες επισκέπτεται όλα τα ορεινά χωριά της Ναυπακτίας, λειτουργεί στα ιστορικά Μοναστήρια της περιοχής και κηρύττει το Θείο λόγο. Συνομιλεί με τους κατοίκους και βρίσκει  λύσεις  στα όποια προβλήματα παρουσιάζονται.
Ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου κ. Ιερόθεος το 2004 εισηγείται προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο δια της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος την Αγιοκατάταξη του  Οσίου Μοναχού  Παϊσίου του Αγιορείτου. Στο Αγιολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας από της 13 Ιανουαρίου 2015 αναγράφεται και το όνομα του Οσίου Μοναχού. Παραθέτουμε αποσπάσματα από την εισήγηση του κ. Ιεροθέου.
Ιερὰ Μητρόπολις Ναυπάκτου καὶἉγίου Βλασίου
Ἀριθ. Πρωτ.  437
ἘνΝαυπάκτῳτῇ 30ῃ Ἰουλίου 2004
ΤῇΑὐτοῦΘειοτάτῃΠαναγιότητιτῷἈρχιεπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως, ΝέαςΡώμης και ΟἰκουμενικῷΠατριάρχῃΚυρίῳΚυρίῳΒαρθολομαίῳεἰςΒασιλεύουσαν
Παναγιώτατε Πάτερ καί Δέσποτα,
Δημιουργηθείς ὁ ἄνθρωπος κατ’ εἰκόναΘεοῦκαί καθ’ ὁμοίωσινΑὐτοῦ φέρεται ἐπίτήν τελειότητα, ἐπείτό κατ’ εἰκόνα δυνάμει ὁμοίωσίςἐστικαίτόκαθ᾿ὁμοίωσινἐνεργείᾳκατ΄εἰκόναἐστί. Ἡ μόνη ἀληθήςαὕτηἐξέλιξιςτοῦἀνθρώπου, ἐκτοῦ κατ’ εἰκόναἄρχεταικαίεἰςτό καθ’ ὁμοίωσιν, ἄλλως πως κατά Χάριν θέωσιν, ἀεικινήτωςκαίἀενάως καταλήγει, ὡς «ἀεικίνητοςστάσις» καί «στάσιμος κίνησις»…
Ὡςγέγονενἐνπᾶσιτοῖςἁγίοις, οὕτωἐγένετοκαίἐντῷἀειμνήστῳΓέροντιΠαϊσίῳ, ἤγουντόἍγιονΠνεῦμα, κατά τόνλόγοντοῦἁγίου Συμεών τοῦ νέου Θεολόγου, καίκινεῖ τούτους, ἀλλά «καίὑπ᾿αὐτῶνκινεῖταιαὐτό, καί γίνεται ἐναὐτοῖς πάντα ὅσαἐνταῖςθείαιςἀκούειςΓραφαῖς περί τῆς βασιλείας τῶνοὐρανῶν, λεγόμενα, μαργαρίτης, κόκκος σινάπεως, ζύμη, ὕδωρ, πῦρ, ἄρτος, πόμαζωῆς, πηγή ζῶσά τε καίἀλλομένη, ποταμούς ῥέουσα λόγων πνευματικῶν, λόγων θείας ζωῆς-λαμπάς, κλίνη, παστάς, νυμφών, νυμφίος, φίλος, ἀδελφόςκαί πατήρ»…
Καί ὁ εὐλογημένοςοὗτος Γέρων Παΐσιος μοναχός ἁγιορείτηςἀλλ’ ἐνταὐτῷκαί παγκόσμιος, ἐζήτειδι᾿ὅληςτῆςζωῆςαὐτοῦἀπαθῶςτάθεῖακαίοὕτωςἔλαβετά ζητούμενα, ἤγουν ποικίλα πνευματικά χαρίσματα πρόςσωτηρίαντοῖςἐντευξαμένοιςαὐτῷ…
Αναμνηστική φωτογραφία από το επίσημο γεύμα προς τιμή του Οικουμενικού Πατριάρχη
Τιμηθῆναιδεῖτόνἀείμνηστον πατέρα ἡμῶνΠαΐσιονἁγιορείτηνμοναχόνὡςφίλον, τέκνον καίκληρονόμονΘεοῦ, ὡςἔμψυχονναόνκαί σκήνωμα τοῦΘεοῦ, καίσυγκαταριθμηθῆναιαὐτόνἐντοῖςδέλτοιςτῶνὁσίωνἀνδρῶν, εἰκαίἕνδεκα μόλις ἔτηἀπότῆςἐνδόξου, ὁσιακῆςκαίμαρτυρικῆς κοιμήσεως αὐτοῦπαρῆλθον, διότι τοῦτομένκαίοἱ λίθοι κεκράξονται περί τῆς κατά Χάριν ἁγιότητοςαὐτοῦ, τοῦτοδέ «μήλανθανέτωἡμᾶςὅτι μία ἡμέρα παρά Κυρίῳὡς χίλια ἔτη, καί χίλια ἔτηὡςἡμέρα μία» (Β’ Πέτρ. γ’, 8-9…
Τιμητέονδέ λέγω, ἐπεί πέποιθα ἀκραδάντωςὅτι ὁ βίος, ἡ πολιτεία καί ἡ διδασκαλία τοῦὁσίου τούτου Πατρός, τοῦκαταυγασθέντοςτῇφωταυγείᾳτοῦἉγίου Πνεύματος καίκοσμήσαντοςτήνἔρημοντῆςΚονίτσης, τοῦΣινᾶκαίτοῦἌθω, διδάξει πάνταςτό μέγα τῆςεὐσεβείαςμυστήριονκαίἀποβήσεται μαρτυρία καίμαρτύριοντῆςἐνΘεῷζωῆς, ἀλλάκαίἱεράὄντωςστηλογραφία, γενησόμενος, ΧάριτιΘεοῦ, πατήρ τῶνὀρφανῶν, διδάσκαλος τῶνἀμυήτωντάθεῖα, μήτηρτῶνἐνξενιτείᾳὄντων, ὁδηγόςτῶνπλανωμένων, σιτοδότηςτῶνπεινώντωντάἐπουράνια, ὕδωρτῶν διψώντων τήντοῦΘεοῦδικαιοσύνην, ἰατρόςτῶνἀλγούντωνκαίτῶνὑπότῆς πονηρίας πνευμάτων καμνόντων, χαρμονή τῶνθλιβομένων, προστάτης τῶνἀδικουμένων, παρηγορίατῶνκεκμηκότων, ἀπαρακλήτων τε καίἀπηλπισμένων, στηριγμόςτῶνπιστῶν, βοηθός τῶνκαταπονουμένων, ὅρμος γαληνότατος τῶνὑπότοῦ βίου κυμάτων βασανιζομένων, τύπος φιλοτιμίας, ὑπόδειγμα μακροθυμίας, ὑπογραμμός πλούτου ἀκενώτου κενώσεως καί γέφυρα συμφιλιώσεως ἑκάστουτῶνπιστῶν μετά τοῦΘεοῦ, ἐνπροσώπῳἸησοῦΧριστοῦ, ἀλλάκαί μετά τῆς κτίσεως ἁπάσης, ὑποδεικνύωντόνἀληθῆκαίἀπλανῆ τρόπον ἐπιλύσεωςτῶντῆςἀνθρωπίνηςὑπάρξεως προβλημάτων καίτῶντῆςἐκτῆςἀνθρωπίνηςἀλαζονείαςστεναζούσης κτίσεως τοιούτων.
Παναγιώτατε Πάτερ καί Δέσποτα,
Ἐνβαθείᾳσυναισθήσει, βαθυτάτῃ ταπεινώσει καίἀπείρῳσεβασμῷπρόςτόνΟἰκουμενικόνΘρόνονκαίπρόςτήνὙμετέρανΘειοτάτηνΠαναγιότηταπροσωπικῶς, ὑποβάλλωκαθηκόντως, μετά πολλῶνὁμοῦἑτέρωνἀδελφῶν, τήναἴτησιντῆς συγκαταριθμήσεως ἐντῷἁγιολογίῳτῆςἘκκλησίαςτοῦ μακαρίου πατρός ἡμῶνΠαϊσίου, τοῦ τιμωμένου ἀτύπωςὑπό χιλιάδων εὐεργετηθέντωνὑπ’ αὐτοῦ, ἐντῇἀνατολῇ, τῇ δύσει, τῷβορρᾷκαίτῷνότῳ, ἐκτοῦθεολογικοῦαὐτοῦ λόγου καίτῶνθαυματουργικῶνἐπεμβάσεωναὐτοῦ. Ὁ ἀείμνηστος πατήρ ΠαΐσιοςἐσέβετοὑπερβαλλόντωςτήνἘκκλησίαν, τόνΟἰκουμενικόνΘρόνονκαίτήνὙμετέρανΘειοτάτηνΠαναγιότητα, ὡςΑὕτη γνωρίζει κάλλιον πάντων ἀσφαλῶς…
Διά μιᾶς τοιαύτης ἱστορικῆς –τήνἱεράν λέγω ἱστορίαν– ἀποφάσεως ὁ Γέρων Παΐσιοςἀποβήσεταιζῶσα θεολογία, διδάσκουσα πρόςπάνταςτόνἀπλανῆ τρόπον τοῦθεολογεῖν· τόἀληθῶςβιοῦνἐντῇἘκκλησίᾳ·…Ὁἀείμνηστος Πατήρ ἡμῶνΠαΐσιος ὁ Ἁγιορείτηςἔθετενἑαυτόν «ὑπότόνμόδιον», κρυπτόμενος «ἐνἐρημίαιςκαίὄρεσικαίσπηλαίοιςκαίταῖςὀπαῖςτῆςγῆς» (Ἑβρ. ια΄, 38), βραγχιάζωνἐννυχθημέρῳ δεήσει, μή δίδων «ὕπνοντοῖςὀφθαλμοῖςαὐτοῦ, καίτοῖςβλεφάροιςαὐτοῦνυσταγμόνκαίἀνάπαυσιντοῖςκροτάφοιςαὐτοῦ» (Ψαλμ. ρλα΄, 4), ὑπέρτῆςοἰκουμένηςἁπάσης, ὑπέρ ζώντων καίκεκοιμημένων, καίοὕτω ἡ Ἐκκλησία, ὡςκαλλίγονοςκαί φιλόστοργος μήτηρ, ὀφείλειθεῖναιτοῦτον «ἐπίτήνλυχνίαν», ἵνα «λάμπῃπᾶσιτοῖςἐντῇοἰκίᾳ» καίοὕτωλάμπονἐναὐτῷκαίδι’ αὐτοῦτόφῶςτῆςΤρισηλίουθεότητος, ἔμπροσθεντῶνἀνθρώπων, ὅπωςἴδωσινοἱἄνθρωποιτά καλά ἔργααὐτοῦκαίδοξάσωσιντόν πατέρα αὐτῶντόνἐντοῖςοὐρανοῖς (Ματθ. ε΄,14-16).
ΤαῦταἀναφέρωντῇὙμετέρᾳΘειοτάτῃΠαναγιότητι, καίὑποβάλλωνἐνταυτῷκαίτόβιβλίονὑπότόντίτλον «Βίος Γέροντος Παϊσίου», τόἐκδοθένπρότριταὑπότῆςΚαλύβηςἈναστάσεως, Καψάλας ΚαρυῶνἉγίουὌρους,
διατελῶ
μετά βαθυτά του σεβασμοῦ
ἐξαιτούμενοςτάς Πατριαρχικάς Αὐτῆςεὐχάς

Ο Αρχιμανδρίτης  Ιερόθεος τις  «τελευταίες» ημέρες με τον Γέροντά του Καλλίνικο Πούλο -Νοσοκομείο της Αθήνας

Ὁ Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱερόθεο
Σήμερα, πέραν από τα καθημερινά εκκλησιαστικά, συγγραφικά  και άλλα  καθήκοντα στη Μητρόπολη, μετέχει στη νέα σύνθεση της Δ.Ι.Σ. της Εκκλησίας της Ελλάδος, της 159ης Συνοδικής Περιόδουγια το εκκλησιαστικό έτος 2015-2016. Με απόφαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου προεδρεύει στην Συνοδική Επιτροπή Τύπου, Δημοσίων Σχέσεων και Διαφωτίσεως.  Επίσης ορίσθηκε ως Εκπρόσωπος Τύπου της  νέας  Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, και μέλος του Δευτεροβαθμίου Συνοδικού Δικαστηρίου.
Επίσης, η Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2015, διοργανώνει Θεολογική Ημερίδα με θέμα: «Θεολογία και Ποιμαντική», που θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου της Ιεράς Μητροπόλεως από ώρα 9:00 έως 13:30.
Την Κυριακή, στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Ναυπάκτου θα τελεσθεί Αρχιερατική Πανηγυρική Θεία Λειτουργία.
 

Η Ορθόδοξη νηπτική θεολογία της Εκκλησίας, ως μέθοδος θεραπείας (Βιβλιοπαρουσίαση)

Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Μην νομίζουμε ότι, όταν μιλάμε για Νηπτική Θεολογία, ότι είναι σε άλλους χρόνους και καιρούς. ΟΧΙ αγαπητοί μου αναγνώστες της «Αέναης επΑνάστασης»... είναι σήμερα. Η αναλυτική θεώρηση του Μητροπολίτη Ιεροθέου βλάχου μας παρουσιάζει την Νηπτική Θεολογία της Ορθοδοξίας, (την αποφεύγει συνήθως η δύση) μέσα από την σύγχρονη θεραπευτική και με ΕΜΠΡΑΚΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ενός Σύγχρονου θεραπευμένου ανθρώπου.

Καλή ανάγνωση.

Το κείμενο-απόσπασμα που ακολουθεί αποτελεί τμήμα της εισηγήσεως του Σεβ. Μητροπολίτου μας στο Διεθνές Συνέδριο της Αλιάρτου με θέμα «Ορθόδοξη Θεολογία και Ψυχοθεραπεία – συγκλίσεις και αποκλίσεις», στο οποίο είχαμε αναφερθή σχετικά στο τεύχος 92 της Ε.Π. (Εκκλησιαστική Παρέμβαση). Στο τέλος της ομιλίας θα δείτε και τα περιεχόμενα του βιβλίου.

Περιεχόμενα:
1. Ορθόδοξη νήψη και ησυχία
2. Τα πλαίσια της ορθοδόξου θεολογίας
3. Μερικά ενδεικτικά κείμενα των αγίων Πατέρων της Εκκλησίας
4. Ενας σύγχρονος θεραπευμένος άνθρωπος
5. Η ορθόδοξη θεολογία σε σχέση με την υπαρξιακή ψυχολογία του Frankl και την σύγχρονη νευρολογία και ψυχιατρική

www.sophia-ntrekou.gr

Μητροπολίτη Ναυπάκτου Ιερόθεου Βλάχου

Το κεντρικό θέμα του παρόντος Διεθνούς Συνεδρίου «Ορθόδοξη θεολογία και ψυχοθεραπεία· συγκλίσεις και αποκλίσεις» είναι τεράστιο και οπωσδήποτε δεν μπορεί να καλυφθή από την δική μου ολιγόλεπτη εισήγηση. Εκείνο που πρέπει να επισημάνω εισαγωγικά είναι ότι, η σύγκλιση μπορεί να θεωρηθή κυρίως ως προς την μέθοδο, δηλαδή ως προς την υπέρβαση της μηχανιστικής ιατρικής, που δημιούργησε πολλά προβλήματα στον δυτικό κόσμο, ενώ οι αποκλίσεις ευρίσκονται στην ανθρωπολογία, την σωτηριολογία, καθώς επίσης και στην πνευματική εντελέχεια, για να χρησιμοποιήσω μια αριστοτελική ορολογία, ή καλύτερα την λεγομένη υποστατική αρχή, όπως θα έλεγε ο αείμνηστος Γέροντας Σωφρόνιος, καθώς επίσης και στην ενέργεια της θείας Χάριτος, όπως και στην παρέμβαση των σατανικών δυνάμεων.

Επεξηγώντας την εισαγωγική αυτή παρατήρηση, θα ήθελα να σημειώσω ότι πριν από δύο σχεδόν δεκαετίες εξέδωσα ένα βιβλίο με τίτλο «Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία» (Διαβάστε το) και υπότιτλο «πατερική θεραπευτική αγωγή», το οποίο κυκλοφόρησε στην Ελλάδα σε οκτώ εκδόσεις και μεταφράστηκε στην αγγλική και σε άλλες γλώσσες. Με το ίδιο περιεχόμενο εξεδόθησαν και άλλα τρία βιβλία. Στα βιβλία αυτά εκτίθεται η διδασκαλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας για την θεραπεία του ανθρώπου. 

Ο όρος «ορθόδοξη ψυχοθεραπεία» δεν παραπέμπει σε σύγχρονες ψυχοθεραπευτικές σχολές –άλλωστε δεν γίνεται μνεία των σχολών αυτών– αλλά περιγράφει την νηπτική - ησυχαστική παράδοση της Εκκλησίας μας για την θεραπεία του ανθρώπου, πέρα από μεταφυσικές και στοχαστικές αναλύσεις.

ΤΕΛΕΤΗ ΑΝΑΓΟΡΕΥΣΗΣ του ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ κ.κ. ΙΕΡΟΘΕΟΥ ΣΕ ΕΠΙΤΙΜΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Από:Γιώργος Γκόντζος–Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Καθηγητής κ. Γεώργιος Δ. Καψάλης, έχει την τιμή να σας προσκαλέσει στην Τελετή Αναγόρευσης του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιεροθέου, σε Επίτιμο Διδάκτορα  του Τμήματος Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Η τελετή αναγόρευσης θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 13 Μαΐου 2016, ώρα 19.30 στην Αίθουσα Τελετών “Γεώργιος Μυλωνάς” του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Το πρόγραμμα της τελετής έχει ως εξής:
Προσφώνηση από τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Καθηγητή κ. Γεώργιο Δ. Καψάλη.
Έπαινος του Τιμωμένου από τον Αναπληρωτή Πρύτανη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Καθηγητή κ. Ανδρέα Δ. Φωτόπουλο.
Ανάγνωση του Ψηφίσματος, της Αναγόρευσης και του Διδακτορικού Διπλώματος από τον Πρόεδρο του Τμήματος, Καθηγητή κ. Μηνά Η. Πασχόπουλο.
Περιένδυση του Τιμωμένου από την Κοσμήτορα της Σχολής Επιστημών Υγείας, Καθηγήτρια κυρία Μαργαρίτα K. Τζαφλίδου.
Επίδοση των τίτλων από τον Πρύτανη, Καθηγητή κ. Γεώργιο Δ. Καψάλη.
Ομιλία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιεροθέου, με θέμα: “Η Ορθόδοξη Θεολογία ως Ιατρική Επιστήμη”.
Μουσικό πρόγραμμα από την Καμεράτα, Ορχήστρα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Διεύθυνση Ορχήστρας: κ. Γεώργιος Χλίτσιος.
Η εκδήλωση είναι ανοικτή για το κοινό. Προσέλευση έως τις 19.15’.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ:       Στις 19.00’ το λεωφορείο του Πανεπιστημίου –με αφετηρία την Περιφέρεια- θα πραγματοποιήσει δρομολόγιο προς την Πανεπιστημιούπολη για διευκόλυνση όσων επιθυμών να παραστούν στην τελετή.

Ακολουθεί βιογραφικό σημείωμα του τιμωμένου: